Ioannes Saresberiensis, Epistulae, EPISTULA CXCVIII.AD ALEXANDRUM PAPAM [A. D. 1167.]
| 1 | Domino ALEXANDRO papae. |
| 2 | Si de exsilio clamamus ad patrem pro quo iugiter clamamus ad Dominum, pro cuius fide et honore contra persecutores Ecclesiae clamavimus semper et clamabimus, Deo auctore, quoad vita fuerit comes, vestra paternitas admirari non debet, cum de inopinata rerum novitate clamorem extorqueat vis doloris, et importunae et amarissimae necessitatis acerbitas. |
| 3 | Clamamus ergo ad successorem Petri, vicarium Crucifixi: et utinam clamor noster introeat in aures vestras, ut super calamitate Ecclesiae, et filiorum afflictionibus et gemitibus patris viscera concutiantur ad miserationem. Et licet miseriae nostrae de recenti iniuria multiplicatae sint super numerum, et excreverint supra modum: tamen, Deo teste, acerbius dolemus, et ingemiscimus magis de imminutione gloriae vestrae et fama Romanae Ecclesiae denigrata, quam de damnis, iniuriis et oppressionibus nostris. Ius est (pater) ius est veras exprimere voces, praesertim apud eum qui amator est et patronus veritatis, et cuius ministerio Spiritus sanctus totius falsitatis figmenta condemnat. Viduam impatientius conquerentem propheta habuit excusatam, eo quod in amaritudine erat anima eius ob recentem filii mortem. |
| 4 | Et nos quid patienter queri possumus inter tot mortes, carceres, vincula, flagra, contumelias, terrores, esuriei, sitis, nuditatis et multimodae calamitatis angustias? Si ergo iustae amaritudini debetur venia, quorum querela patientius audienda est? quorum gemitibus magis compatiendum? quorum preces benignius audiendae a Romano pontifice, quam exsulum Cantuariensium qui pro tuenda libertate Ecclesiae, pro astruendis privilegiis apostolicae sedis proscripti esse noscuntur? |
| 5 | Utinam, Pater, essent aures vestrae ad ora regis et optimatum Franciae! utinam audiretis quomodo vobis insultant hostes Ecclesiae, et fere universi detrahunt vobis! Et, si vera sunt quae praedicantur in compitis, non video quo modo maiestas vestra probabiliter valeat excusari. Praetereo quod insignis ille iurator, quasi re bene gesta, de manu vestra decanatum accepit et curam multarum animarum, vir probatae religionis et famae hilaris, qui nec uno mense ecclesiasticum addidicit ritum. |
| 6 | Sed nunquid eximendus erat a iurisdictione omnium episcoporum, ut ei (sicut fautores sui gloriantur) auctoritate apostolica saevire liceat in subiectos non reservato eis appellationis remedio? Nunquid tantis erat privilegiis extollendus, ut in introitu suo vestra auctoritate convocatis episcopis et clero Angliae mandaret, ne Cantuariensi archiepiscopo obedirent, vel ad ipsum vocati accederent, et ut iure excommunicati sine satisfactione et cautione omni absolverentur in sacrilegiis perseverantes? |
| 7 | Os meum in coelum ponere non praesumo. Fateor et verum est omnia Romano licere pontifici, sed ea duntaxat quae de iure divino ecclesiasticae concessa sunt potestati. Liceat ei iura nova condere, vetera abrogare, dum tamen illa, quae a Dei verbo in Evangelio vel lege perpetuam causam habent, mutare non possit. |
| 8 | Ausim dicere, quod nec Petrus ipse perseverantem in scelere quemquam et voluntate peccandi, posset absolvere, nec claves accepit quibus regni ianuam possit impoenitentibus aperire. Unde ergo illi haec data potestas? Ad haec dicitur quod rex Angliae omnium episcoporum iurisdictioni subtractus est privilegio novo: quod profecto si obtinuit, ecce ei collata est auctoritas licitum libito coaequandi. |
| 9 | Non tamen facile crediderim quod haec omnia tam facile contra Ecclesiam Dei impetrata sint. Sed hoc fiducialiter dixerim quod antequam haec essent apud nos divulgata, de diuturno naufragio veneramus in portum, a quo nos reiecerunt in pelagus, qui cum triumpho a sede apostolica redierunt. Nec aliquo modo persuaderi potest, quod legati qui venire dicuntur, procuraturi voluntates domini regis, conditionem nostram reformare possint in eum calculum, in quo erat, quando verbum hoc omnium corda concussit. |
| 10 | Dubium tamen est an velint, si tamen dubium, cum alterum eorum audierimus a multis in perniciem nostram, aut potius in dispendium, et ignominiam ecclesiae consensisse domino regi, et operatum esse, quantum in eo fuit, exterminium nostrum. Eum ergo misisse, sicut adversarii iactitant, nihil aliud est quam nobis ministrasse calicem passionis et mortis. |
| 11 | Quod si proponit, sepiat Deus viam asciscentis et venientis, spinis, ut praecipitentur in foveam quam innocentibus paraverunt. |
| 12 | Adiiciunt malis nostris, qui contra nos, et magis contra vos gloriantur, quod exsilium nostrum prolongastis in annum, ut vobis rex Anglorum interim confoederetur. Sed memineritis foederis Benadab, quod regi Israel fuit in scandalum, et populo in ruinam, quia ultionem divinitus procuratam in publicae religionis hostem noluit exercere. |
| 13 | Procul dubio et iste, si stetissetis ad modicum, iam ad deditionem compulsus erat, ut se traderet manibus vestris et Ecclesia sub eo debita libertate gauderet. Sed quis de unius anni vita potest esse securus? An nescitis quoniam quicunque oderunt Ecclesiae libertatem, sive schismatico imperatori confoederati sint, vitae vestrae, quam Deus in multa protendat tempora, terminum optant. |
| 14 | Patet ergo quam periculosa sit ista dilatio, per quam temeritas amplius insolescit, et Ecclesiae conditio tristior et durior malitiosius exspectatur. Mala facienda non sunt, ut proveniant bona: nec salubris esse poterit dispensatio, per quam sacrilegorum perpetuatur audacia. |
| 15 | Excessi modum, et quis cui loqueretur minus attendi; sed exulceratae mentis impetum nequaquam potui cohibere, videns quod occasione verbi huius crudescunt amplius adversarii nostri, imo vestri, et benefactorum nostrorum liberalitas tepescit, aut omnino exstincta est, praeter quam in rege Francorum, et paucis aliis, qui nobis quidem compatiuntur amplius, et, unde dolemus plurimum, queruntur de vobis. |
| 16 | Placeat itaque miserationi vestrae, Cantuariensibus vestris aliquod praestare solatium, et vestri nominis gloriam reformare, reprimendo hostes Ecclesiae et retribuendo circumventoribus vestris pro merito. Unum pro certo noveritis, quod si rex semel in quacunque petitione repulsam sustinuerit, omnium meritorum vestrorum, quoad ipsum, evacuabitur fructus. |
| 17 | Necesse autem est ut patiatur repulsam, qui in petitionibus modestiam nescit. |