Hrabanus Maurus, Homiliae, II. HOMILIAE IN EVANGELIA ET..., HOMILIA XCV. ITEM UT SUPRA. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam.
| 1 | In illo tempore erant appropinquantes ad Iesum publicani et peccatores ut audirent illum. |
| 2 | Et murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes, quia hic peccatores recipit et manducat cum illis. |
| 3 | Quia non solum iustus peccare per inertiam, sed et peccator resipiscere per solertiam potest, postquam sal infatuatum foras mitti debere narratum est, mox poenitentium cohors intus admissa describitur, qui ad audiendum Dei verbum appropinquantes, non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt, quod videntes Pharisaei dedignati sunt, quia vera iustitia compassionem habet, falsa iustitia dedignationem, quamvis et iusti soleant recte peccatoribus indignari. |
| 4 | Sed est aliud quod agitur typo superbiae, aliud quod zelo disciplinae, sed qui aegri erant ita, ut aegros se esse nescirent: quatenus quod erant agnoscerent coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma obiicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. |
| 5 | Ait namque: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. |
| 6 | Quia enim centenarius est numerus perfectus, ipse centum oves habuit, cum Angelorum substantiam et hominum creavit: sed una ovis tunc periit: quando peccando homo pascua vitae dereliquit. |
| 7 | Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos Angelorum choros reliquit in coelo. |
| 8 | Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum, tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. |
| 9 | In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat: quia rationalis creaturae numerus angelorum videlicet et hominum, qui ad videndum Deum conditi fuerant pereunte homine erat imminutus, et ut perfectius summa ovium integraretur in coelo: homo perditus quaerebatur in terra. |
| 10 | Et cum invenerit illam imponit in humeros suos gaudens. |
| 11 | Ovem in humeris suis imposuit quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. |
| 12 | Et veniens domum, convocat amicos et vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem quae perierat. |
| 13 | Inventa ove ad domum rediit quia pastor noster reparato homine ad regnum rediit, ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros, qui amici eius sunt, quia voluntatem eius continue in sua stabilitate custodiunt: vicini quoque eius sunt quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur, et notandum quod non dicat, congratulamini ovi inventae, sed mihi quia videlicet eius est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. |
| 14 | Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente quam super nonaginta novem iustis qui non indigent poenitentia. |
| 15 | Plus de conversis peccatoribus, quam de stantibus iustis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via iustitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt. |
| 16 | Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. |
| 17 | Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, nonne accendit lucernam et everrit domum, et quaerit diligenter, donec inveniat? Qui signatur per pastorem ipse et per mulierem. |
| 18 | Ipse enim Deus ipse et Dei sapientia. |
| 19 | Et quia imago exprimitur in drachma mulier drachmam, perdidit, quando homo qui conditus ad imaginem Dei fuerat peccando a similitudine sui conditoris recessit. |
| 20 | Sed accendit mulier lucernam quia sapientia Dei apparuit in humanitate. |
| 21 | Lucerna quippe lumen in testa est, lumen vero in testa est divinitas in carne, accensa autem lucerna everrit domum quia mox ut eius divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit, domus namque everritur cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. |
| 22 | Eversa vero domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis reparatur in nomine similitudo conditoris. |
| 23 | Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam quam perdideram. |
| 24 | Quae amicae vel vicinae nisi illae potestates sunt coelestes, iam superius dictae, quae tanto supernae sapientiae iuxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant, sed intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur, angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. |
| 25 | Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. |
| 26 | Ita dico vobis: Gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. |
| 27 | Poenitentiam agere est et perpetrata mala plangere et plangenda non perpetrare. |
| 28 | Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat aut dissimulat. |
| 29 | Quid enim prodest, si peccata luxuriae quis defleat et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelet? aut quid si irae culpas iam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat ploranda minime committat. |
| 30 | Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere quatenus per hoc conditori suo satisfaciat: ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam commissa [Forte leg. concessa], sicque in recta fide et bonis operibus religiose vivens, ad gloriam Deo opitulante perveniet sempiternam. |