Hrabanus Maurus, Homiliae, II. HOMILIAE IN EVANGELIA ET..., HOMILIA LXXX. FERIA VI. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam.
| 1 | In illo tempore dixit Iesus discipulis suis: Impossibile est ut non veniant scandala: vae autem illi per quem veniunt, etc. Dicit et Apostolus, Oportet autem et haereses esse, ut qui probati sunt manifesti fiant in vobis. |
| 2 | Impossibile ergo in hoc mundo erroribus aerumnisque plenissimo scandala saepissime non venire, sed vae illi, qui quod impossibile est non venire suo vitio facit, ut per se veniat ubi quamvis generali sententia vel aliquis falsus frater, vel ipse Iudas qui proditioni animum praeparabat intelligi queat, tamen iuxta consequentiam sermonis hic locus ad superiora respicit, ubi Dominus de eleemosyna danda locutus a Pharisaeis irridetur. |
| 3 | Qui enim recta loquentem vituperat, scandalum profecto, id est, offendiculum et ruinam auditoribus praebet infirmis, maxime si et ipse cum Pharisaeis legis videatur habere scientiam. |
| 4 | Quem increpans Apostolus ait, et peribit infirmus in tua scientia frater propter quem Christus mortuus est. |
| 5 | Utilius est illi si lapis molaris imponatur circa collum eius, et proiiciatur in mare, quam ut scandalizet unum de pusillis istis. |
| 6 | Secundum morem provinciae loquitur, quod maiorum criminum ista apud veteres Iudaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur, et revera utilius est innoxium poena quamvis atrocissima, temporaria tamen, vitam finire corpoream quam fratri nocentem mortem animae mereri perpetuam. |
| 7 | Attendite vobis, si peccaverit in te frater tuus, increpa illum; et si poenitentiam egerit, dimitte illi. |
| 8 | Tale quid et in Deuteronomio legimus, Ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum. |
| 9 | Quo igitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus insinuat, si nos videlicet ipsos ne quem laedamus attendimus, si peccantem coelo iustitiae corripimus, si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. |
| 10 | Et si septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. |
| 11 | Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. |
| 12 | Solet etenim saepe per septem cuiuscunque rei aut temporis universitas indicari, unde et in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi. |
| 13 | Et dixerunt apostoli ad Dominum: Adauge nobis fidem. |
| 14 | Dixerat super Dominus, qui fidelis in minimo et in maiore fidelis est, et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Et ideo Apostoli qui in alieno ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu iam fuere fideles, in suo sibi ac maiore fidem postulant augeri. |
| 15 | Dixit autem Dominus: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro: Eradicare et transplantare in mare, et obediret vobis. |
| 16 | Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae sit videlicet et ad faciem humilis et in pectore fervens, vilis quidem passim contuentibus nullarumque virium apparens, sed pressuris attrita quid intus gerat ostendens. |
| 17 | Sed et notandum quod granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest, nam si optime tritum et cribellatum tepide pingui mulso admisceas, et hoc ieiunus contra solem calidum vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium, etiam si crassior fuerit, de capite purgat et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. |
| 18 | Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribo discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas, non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne recolligi valeant praecavet. |
| 19 | Arbor autem morus eradicanda et in mare transplantanda vel simpliciter posita potest intelligi, quod videlicet consummatae fidei indicium sit verbo elementis imperare, ut quod de uno specialiter dictum est, hoc generaliter de omnibus sentiendum credatur. |
| 20 | Quis autem vestrum, habens servum arantem aut pascentem? Haec parabola docet ut fides quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. |
| 21 | Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur, de quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro aptus est regno Dei. |
| 22 | Et alteri sese amare testanti, tertio respondit: Pasce oves meas. |
| 23 | Qui regresso de agro dicet illi: Statim transi, recumbe; et non dicet ei: para quod coenem. |
| 24 | Serius de agro regreditur cum intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque a publico locutionis ad curiam cordis rediens sua secum secretus, acta vel dicta retractat. |
| 25 | Cui non statim Dominus transi, recumbe dicit, id est, transi de hac vita mortali et in aeternae vitae beata sede refovere. |
| 26 | Haec enim postea dicturus interim post pastum atque agriculturam domi sibi iubet parare quod coenet, hoc est post laborem apertae locutionis, humilitatem quoque propriae considerationis exhibere. |
| 27 | Et praecinge te, et ministra mihi donec manducem et bibam. |
| 28 | Praecingi est, mentem humiliatam ab omnibus fluctuantium cogitationum sinibus, quibus operum gressus impedire solet constringere, nam qui vestimenta praecingit, hoc agit utique ne incedens involvatur ad lapsum, ministrare vero Deo est minimum se per omnia et absque gratiae eius auxilio nihil virium habentem profiteri. |
| 29 | Minister enim a minore statu, id est, subiectione, sicut et Magister a maiori vocabulum sumpsit. |
| 30 | Ministrat ergo conditori, qui eius naturam considerans eiusque iudicia pertimescens, de suis se virtutibus humiliat. |
| 31 | Et tu posthaec manducabis et bibes. |
| 32 | Postquam, inquit, ipse tuae praedicationis opere delectatus, tuaeque compunctionis epulis fuero refectus, tunc demum tu transeas et recumbes, aeternisque meae sapientiae dapibus in aeternum reficieris. |
| 33 | Nunquid gratiam habet servo illi qui fecit quae sibi imperaverat? non puto. |
| 34 | Sic et vos cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus. |
| 35 | Si homo, inquit, ab homine servo non uniforme sed multiplex ministerium exigit, nec tamen ei gratiam habet, quanto magis vos, qui sine me nihil potestis facere, non temporum longitudinem et laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. |
| 36 | Itaque dicite, servi inutiles sumus. |
| 37 | Servi quidem qui pretio empti estis, inutiles vero quia Dominus bonorum vestrorum non indiget. |
| 38 | Quod debuimus facere, fecimus. |
| 39 | Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare, debitores sibi nos fecit ne nostris videlicet operibus confidentes, sed de eius semper examine paventes, cum propheta dicamus: Quid retribuemus Domino pro omnibus quae retribuit nobis? Dabit enim ille in futuro iudicio unicuique mercedem condignam, bonis videlicet vitam aeternam et malis poenam perpetuam. |
| 40 | Cui sit laus, honor et potestas in omnia saecula saeculorum. |
| 41 | Amen. |