Hrabanus Maurus, Homiliae, II. HOMILIAE IN EVANGELIA ET..., HOMILIA XI. FERIA V. Lectio Actuum apostolorum.
| 1 | In diebus illis, angelus Domini locutus est ad Philippum dicens: Surge et vade contra meridianum, et reliqua. |
| 2 | Bene in meridie quaeritur, et invenitur, et abluitur ille qui devotione pectoris ardens velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari, in quo spiritaliter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus Deo. |
| 3 | Ad viam quae descendit ab Hierusalem in Gazam; haec est deserta. |
| 4 | Et surgens abiit. |
| 5 | Non via sed Gaza deserta dicitur. |
| 6 | Vetus enim illa Gaza quae terminus quondam erat Chananaeorum iuxta Aegyptum ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco est constructa. |
| 7 | Quae allegorice gentium plebem designat olim a Dei cultura desertam, neque prophetarum ullius praedicationibus excultam. |
| 8 | Via vero quae ad eamdem ab Hierosolymis descendens fontem salutis aperuit Dominus Iesus Christus est qui ait: Ego sum via et veritas et vita; quia superna Hierusalem ad nostra infirma descendit, baptismatis unda dealbavit, nostrique reatus crimina delevit. |
| 9 | Ecce vir Aethiops eunuchus potens. |
| 10 | Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studium in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret, tantumque amoris in religione gerebat ut aula regia derelicta de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. |
| 11 | Unde iuxta mercedem dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat invenit, plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae quam in aurato Synagogae templo reperit. |
| 12 | Ibi enim quod Ieremias admirando proloquitur: Mutavit Aethiops pellem suam: id est sorde peccatorum abluta de lavacro Iesu dealbatus ascendit. |
| 13 | Candacis reginae Aethiopum. |
| 14 | Et in Regum libro legimus quia regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. |
| 15 | Moris quippe fuit illi nationi semper a feminis regi easque Candaces appellare. |
| 16 | Regina Aethiopum, thesaurarium praemittens in Hierusalem, gentium designat Ecclesiam, virtutum fideique Domino dona laturam. |
| 17 | Sed et nominis etymologia convenit. |
| 18 | Potest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari; ipsa quippe est cui in psalmo pro his qui commutabantur in Scriptura dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui, etc. Dixit autem Spiritus Philippo: Accede et adiunge te ad currum istum. |
| 19 | Accurrens autem Philippus audivit illum legentem Isaiam prophetam, et dixit: Putasne intelligis quae legis? Qui ait: Et quomodo possum, nisi aliquis ostenderit mihi? Rogavitque Philippum ut ascenderet et sederet secum. |
| 20 | Locus autem Scripturae hic erat quem legebat. |
| 21 | In corde Spiritus Philippo loquebatur. |
| 22 | Spiritui enim Domini quasi quaedam nobis verba facere est occulta vi et quae agenda sunt intimare. |
| 23 | Tanquam ovis ad occisionem ductus est. |
| 24 | Sicut ovis, cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate; vel altiori intellectu sicut agnus in pascha immolari solebat, sic pascha nostrum immolatus est Christus. |
| 25 | Et sicut agnus coram tondente se sine voce. |
| 26 | Non solum nos sanguine redemit, sed et lanis operuit, ut algentes in fidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem. |
| 27 | Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. |
| 28 | Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. |
| 29 | In humilitate iudicium eius sublatum est. |
| 30 | Quia iudex omnium iudicii reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Iudaeorum et Pilati voce damnatus est. |
| 31 | Generationem eius quis enarrabit? Aut de divinitat eius accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria de qua Pater loquitur. |
| 32 | Ante luciferum genui te; aut de partu virginis, quod difficulter possit exponi. |
| 33 | Cuius rationem Mariae quaerenti per angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te; ut vel ab angelo vel evangelista tantum nativitatis eius sacramenta dicantur, cuius narrator rarissimu est. |
| 34 | Quomodo tolletur a terra vita eius? ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. |
| 35 | Hoc testimonium, cum in Actibus apostolorum reginae Candacis eunuchus rheda veheretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione et nomine Salvatoris intellexit, et statim baptizatus in agni sanguine quem legebat, vir meruit appellari et Apostolus genti Aethiopum missus est Qui igitur oblatus est Pilato quia ipse voluit, et non respondit ut patibulum pro nobis damnatus subiret. |
| 36 | Ac si diceret: Ipse sicut ovis ad occisionem luctus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit; etenim pascha nostrum immolatus est Christus. |
| 37 | Quem Ioannes Baptista monstrabat dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. |
| 38 | Qui et in Apocalypsi Ioannis evangelistae agnus occisus saepe monstratur, quod de se ipso loquitur in Ieremia: Ego autem sicut agnus innocens et ductus ad victimam nesciebam. |
| 39 | Cum enim nesciret peccatum, pro nobis peccatum factus est, et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille passus est voluntate ut destrueret eum qui habebat mortis imperium, humilians se usque ad mortem, et mortem crucis. |
| 40 | Hic agnus est in cuius typo immolabatur agnus, cuius cruor litus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti, qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit ut algentes in fidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum loquentem nobis: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; et in alio loco: Induimini Christo Iesu. |
| 41 | Quodque sequitur: De angustia et de iudicio sublatus est, sive ut Septuaginta transtulerunt: In humilitate iudicium eius sublatum est, illud significat quod de tribulatione atque iudicio ad Patrem victor ascenderit, sive quod iudex omnium iudicii non reperit veritatemi, sed absque ulla culpa seditione Iudaeorum et Pilati voce damnatus sit, ut admiretur propheta quod omnium Deus se tradiderit passioni; de quo Paulus loquitur: Si enim credidissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. |
| 42 | Sequitur: Generationem eius quis enarrabit? Quod dupliciter intelligitur. |
| 43 | Aut enim de divinitate eius accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria: de qua ipse loquitur in Proverbiis: Ante omnes colles generavit me, iuxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius eius fuit? id est, nullus; aut de partu virginis, quod difficulter possit exponi. |
| 44 | Deinde cum Mariae diceretur ab angelo, Concipies et paries filium, illa respondit: Unde mihi hoc, quae virum non cognovi? Cui rursum angelus: Spiritus, inquit, sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ut vel ab angelo, vel ab evangelista tantum nativitatis eius sacramentum dicatur, cuius narrator rarissimus est. |
| 45 | Aperiens autem Philippus os suum, et incipiens ab hac Scriptura, evangelizabat illi Iesum. |
| 46 | Philippus interpretatur os lampadis; pulcherque est sensus quod os lampadis suum aperiret os dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret: quamvis et iuxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquando longiorem futurum tunc esse eius sermonem. |
| 47 | Et dum irent per viam, venerunt ad quamdam aquam. |
| 48 | Est hodie Bethtur, sive Bethsoro, vicus in tribu Iuda euntibus ab Helia Chebron vicesimo lapide. |
| 49 | Iuxta quem fons ad radicem montis ebulliens ab eadem qua gignitur sorbetur humo. |
| 50 | Apostolorum Acta referunt in huius viculi fonte eunuchum a Philippo fuisse baptizatum. |
| 51 | Nam est Helia Bethtur in tribu Iuda mille passus distans ab Heliotripoli. |
| 52 | Et ait eunuchus: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Et iussit stare currum; et descenderunt uterque in aquam Philippus et eunuchus, et baptizavit eum. |
| 53 | O mira doctoris virtus! Erat in vehiculo eunuchus, sacras litteras legebat, sed de quo legeret ignorabat; sed tamen eum quem in libro nesciens legebat pia mente scire cupiebat. |
| 54 | Venit Philippus philosophus, ostendit ei Iesum qui clausus latebat. |
| 55 | Et secundum aliam traditionem dixit Philippus eunucho: Si credis ex toto corde tuo, salvus eris. |
| 56 | Et respondit eunuchus: Credo in Christum Filium Dei. |
| 57 | Ea hora baptizatus est, fidelis factus est et sanctus, et de discipulo magister effectus est, et deinceps praedicator, et gentis suae apostolus effectus est. |
| 58 | Cum autem ascendissent de agua, Spiritus Domini rapuit Philippum, et amplius non vidit eum eunuchus. |
| 59 | Sunt quidam qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse testantur. |
| 60 | Ut Hieronymus prodit; nam et similiter factum legitur de Habacuc portante prandium Daniel: Philippus autem inventus est in Azoto. |
| 61 | Azotus oppidum insigne Palaestinae quod Hebraice vocatur Isdoth, et est una de quinque olim civitatibus Allophylorum. |
| 62 | Interpretatur enim Azotus ignis generationis seu ignis patruelis. |
| 63 | Et pertransiens evangelizabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream. |
| 64 | Caesarea Palaestinae dicitur, ubi infra domum habuisse describitur Philippus quae usque hodie demonstratur, nec non et cubiculum quatuor filiarum eius virginum prophetantium. |
| 65 | Caesareae civitates duae sunt in terra repromissionis. |
| 66 | Una Caesarea Palaestinae in littore maris Magni sita, quae quondam Pirgos, id est Turris Stratonis dicta est; sed ab Herode rege Iudaeae nobilis et pulchrius, et contra vim maris multo utilius exstructa in honorem Caesaris Augusti Caesarea cognominata est, cui etiam templum in ea marmore albo construxit, in qua nepos eius Herodes ab angelo percussus, Cornelius centurio baptizatus, et Agabus propheta zona Pauli ligatus est. |
| 67 | Altera vero Caesarea Philippi, cuius Evangelium meminit esse tetrarchiam ad radices montis Libani facta, et in honore Caesaris cognominata est. |
| 68 | Sed et tertia Caesarea Cappadociae metropolis est, cuius Lucas ita meminit: Descendens Caesaream salutavit Ecclesiam. |