Hrabanus Maurus, Homiliae, I HOMILIAE DE FESTIS PRAECIPUIS,..., HOMILIA LV. DE CONFESSIONE AC POENITENTIA ATQUE COMPUNCTIONE CORDIS.
| 1 | Considerare nos oportet, fratres charissimi, quid nobis Scriptura sacra insinuet faciendum, quo possimus gehennae devitare tormentum et ad coeleste pervenire gaudium, qualiter bonum quod peccantes perdidimus, poenitentes recuperemus: quod utique non aliter fit nisi per salubrem compunctionem et veram confessionem. |
| 2 | Compunctio igitur cordis ex humilitatis virtute nascitur, de compunctione confessio peccatorum, de confessione poenitentia, de poenitentia vera proveniet delictorum indulgentia. |
| 3 | Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis et recordatione peccatorum et timore iudicii. |
| 4 | Ex gemino fonte compunctionis solent profluere lacrymae, hoc est, aut dum mens operum suorum diligentius mala considerat, aut dum desiderio aeternae vitae suspirat. |
| 5 | Unde et Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte (Psal. XLI); item: Concupiscit et defecit anima mea in atria Domini. |
| 6 | Cor meum et caro mea, exsultaverunt in Deum vivum (Psal. LXXXIII). |
| 7 | Quatuor namque sunt qualitates affectionum quibus cogitatio iusti taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in huius vitae miseria, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. |
| 8 | Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam humano cordi praesentem; unde et in psalmo dicitur: Deus vitam meam nuntiavi tibi: posuisti lacrymas meas in conspectu tuo, sicut in promissione tua (Psal. LV). |
| 9 | Promissio indulgentiae quam habemus a Deo, lacrymas poenitentiae excitat cordi nostro. |
| 10 | Thesaurus desiderabilis in corde hominis, compunctionis dulcedo: anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. |
| 11 | Cum per orationem compunctio effunditur, Spiritus sancti praesentiam cordibus nostris adesse non dubium est: sed tunc salubris est ipsa compunctio quando hominem provocat ad confessionem peccatorum et ad conversionem melioris vitae. |
| 12 | Hortatur itaque nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis: non quod Deus indigeat confessionis nostrae, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus; sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes quae inique gessimus negligentes. |
| 13 | Qui seipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die iudicii: si tamen confitetur poenitendo, diluit quae fecit, nec iterum renovat quae egit. |
| 14 | Confitemini, dicit Iacobus apostolus, alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini (Iac. V); item beatus Paulus apostolus: Ore autem, inquit, confessio fit ad salutem (Rom. X); sed et Salomon de confessione peccatorum dixit: Qui abscondit scelera sua non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur (Prov. XXVIII). |
| 15 | Magnum est, fratres, salutis medicamentum, non iterare quae impie gessimus, nec priorem cicatricem vulnerum resauciare; unde dicit Ioannes evangelista: Si confiteamur peccata nostra, fidelis est Deus et iustus ut remittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate (I Ioan. I); similiter et Psalmista ait: Dixi confitebor adversum me iniustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei (Psal. XXXI). |
| 16 | Vivens confiteatur peccator quae fecit, quia non est fructuosa confessio apud inferos, nec poenitentia ad salutem proficiens: ecce nunc tempus salutis, ecce nunc tempus acceptabile Deo. |
| 17 | Tempus est nunc remissionis poenitentibus, sed tempus erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua: omnes enim impii amaram in tormentis poenitentiam habent, sed non proficit eis poenitentia ad remissionem, sed conscientia torquet eos ad augmentum poenarum quae patiuntur. |
| 18 | Potuerunt sibi per confessionem praecavere tormentorum immanitatem, et neglexerunt ita sicut foras flammis, ita intus conscientia propria torquentur. |
| 19 | Quomodo potest medicus vulnus sanare quod aegrotus ostendere erubescit? Deus enim confessionem nostram desiderat, ut iustam habeat causam ignoscendi. |
| 20 | Qui peccata sua occultat et erubescit salubriter confiteri, Deum, quem testem habet, iterum habebit eum ultorem. |
| 21 | Optime se iudicat homo in hac vita, ne iudicetur a Deo damnatione perpetua. |
| 22 | Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. |
| 23 | Confessio iustificat, confessio veniam peccatis donat. |
| 24 | Omnis spes veniae in confessione consistit, confessio opus est misericordiae, salus aegroti, unicum est viribus nostris medicamentum poenitentiae; cuius ipse Salvator in Evangelio virtutem ostendit dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum; et Ioannes Baptista: Facite, ait, fructus dignos poenitentiae. |
| 25 | Fructus dignus poenitentiae est transacta flere peccata, et eadem iterum non agere, sicut Scriptura ait: Non adiicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna est, quomodo misericordia et ira ab illo est? Lavamini, mundi estote, dicit Dominus per Isaiam prophetam. |
| 26 | Lavatur itaque et mundus est qui et praeterita plangit, et iterum flenda non admittit; lavatur et non est mundus qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit. |
| 27 | De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur priora, beatus Petrus terribiliter ait: Canis revertitur ad vomitum suum. |
| 28 | Fili, peccasti, dicitur in Scriptura sancta, ne adiicias iterum; sed de pristinis deprecare ut remittantur tibi. |
| 29 | Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi; unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia quam iussit [Forte, quantumvis] exigui temporis, si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud iustum iudicem Deum, qui cordis secreta considerat. |
| 30 | Non enim longitudinem temporis tantum requirit Deus, quantum affectum sinceritatis poenitentis pensat. |
| 31 | Qui enim in Christum tota mente confidit, etiam si multis moriatur peccatis, fide sua vivit in aeternum. |
| 32 | Sicut ipse Dominus in Evangelio ait: « Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet; et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum: » de morte animae dixit, quae propter peccatorum aegritudinem evenit illi. |
| 33 | Deus natura misericors est, paratus est salvare per misericordiam quos non evenit salvare per iustitiam: qui vult omnes homines salvos fieri et neminem perire; qui per prophetam ait: In quacunque die conversus fuerit peccator, vita vivet et non morietur. |
| 34 | Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi se posse per Dei misericordiam non dubitet. |
| 35 | In hoc saeculo poenitentiam facientibus subvenit Deus; in futuro autem poenitentia non proficit, sed rationem nostrorum operum reddituri sumus. |
| 36 | In hac vita tantum poenitentiae patet libertas, post mortem vero, nulla correctionis est licentia. |
| 37 | Ac ideo, fratres, non perdamus nobis tempus indultum, sed, quantum possumus, per Dei misericordiam laboremus, ut modo per fletus et gemitus digne poenitentia pristinas sordes peccatorum lavantes, mundi et corpore et anima in die Domini inveniri mereamur ab ipso iudice vivorum et mortuorum, qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu sancto Deus per omnia saecula saeculorum. |
| 38 | Amen. |