Hrabanus Maurus, Homiliae, I HOMILIAE DE FESTIS PRAECIPUIS,..., HOMILIA XV. IN COENA DOMINI.( Evang. Ioan. XIII.)
| 1 | Non praetermittendum est, fratres charissimi ac Dei filii nominati, quin aliquam allocutionis admonitionem de hoc sancto et pretioso die hodiernae festivitatis vobis faciamus, quam cuncta Dei Ecclesia, per totum mundum diffusa, celebrat et honorat: quia sicut corpus sine quotidiano victu non potest vivere, ita nec anima, quae valde pretiosioris est conditionis, sine Dei verbo. |
| 2 | Nam sicut caro redit ad terram, de qua sumpsit originem, ita anima ad coelum, si semper divino eloquio, quod eius cibus est, pascatur ac reficiatur, quia hoc omnem suavitatem superat mellis, testante propheta David, qui ait: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine, super mel ori meo (Psal. CXVIII). |
| 3 | Unicuique ergo homini sit certum ac notum quia sicut natus est in hunc mundum, ita mundum reliquit, attestante evangelista Ioanne de Filio Dei in hac evangelica lectione quam modo legere audistis, sic dicens: Ante diem festum Paschae, sciens Iesus quia venit hora eius ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. |
| 4 | Dei Filius namque, de quo omnis honor ac potestas procedit, in multis rebus propter nos dehonestatus est, flagellis flagellatus, alapis percussus, in facie sputus, per manus vinctus, spineam portans coronam, venditus, et sic tandem per crucis passionem mortem suscipiens, et a morte resurgens, ascendit ad Patrem suum in coelum, unde descendit; sic et nos ad nostrum Patrem, quod ipse Christus est, transire debemus de hoc mundo, iniquitatem dimittere et iustitiam facere; largire bona temporalia propter aeterna; linquere diabolum et eius mala opera, et quae Deo sunt placita agere et amare; Deum ex toto corde et omni mente diligere; proximum nostrum, quod unusquisque Christianus est, sicut nosmetipsos; mendacia vitare, superbiam, homicidia, fornicationes, furta et caetera quae his sunt similia. |
| 5 | Si haec ergo agamus bona, et vitemus mala quae dixi, imitamur et nos Dei Filium, similiter ascendentes ad Patrem nostrum qui in coelis est, qui simul omnia regit et habet. |
| 6 | Sequitur: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. |
| 7 | In tantum quippe Dominus dilexit suos qui erant in hoc mundo, ut seipsum etiam tradebat propter eos in mortem: quia maiorem dilectionem nemo habet, quam qui animam suam dat pro amicis suis (Ioan. XV). |
| 8 | Tunc coena parata est, ut convenientes discipuli cum magistro, statim diabolus misit in cor Iudae ut traderet suum magistrum et Dominum nostrum Iudaeis: quia sicut malis et iniquis, ut Iudas fuit, diabolus malas cogitationes immittit, ita Spiritus sanctus bonis et iustis pias rectasque cogitationes innectit; sicut suis semper fecerat discipulis, mittens eos ad reges et praesides, dixit: Dum steteritis ante eos, nolite praemeditari quomodo aut quid loquamini, quia dabitur vobis in illa hora quid loquamini (Luc. XXV). |
| 9 | Traditor Dei Iudas et proditor ad convivium venit sine fide, quia si veraciter fidem habuisset, nunquam eum impiis Iudaeis tradidisset. |
| 10 | Sciens autem Iesus quia Deus Pater omnia dedit ei in potestatem, et ipsum traditorem suum, ac conscius quid facere pro amicis suis debuisset, et quia a Deo Patre in hunc mundum venerat, tamen in deitate illum non relinquens: et iterum ad eum reversurus, nunquam nos de sua gratia deserens; surgit a coena, et ponit vestimenta sua; ac statim coepit lavare pedes discipulorum, implens officium servi, quamvis creator omnium esset, coelestium, terrestrium et infernorum. |
| 11 | Sed tunc primum venit ad Petrum, quia summus et princeps erat apostolorum; et iuste, qui claves regni coelorum illi concessit, et quodcunque solveret in terris, fuisset solutum in coelis. |
| 12 | Tunc nimium sanctus Petrus expavescit, quod Filius Dei, conditor sui et cunctarum rerum, debuisset pedes sui servi lavare, et ait: Domine, tu nunquam mihi lavas pedes? quia tu es Dominus, et ego servus; tu Deus, ego homo; tu redemptor, ego peccator. |
| 13 | Respondit ei Iesus: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea; quasi dixisset: Sic huius facti mysterium necdum intelligis, sed postea intellecturus eris, quia si non lavero tibi pedes, non habebis partem mecum. |
| 14 | Iterum autem prohibuit dicens: non lavabis mihi unquam pedes; sed tertio, de sermone Domini territus, quia dixit: Si non lavero tibi pedes, non habebis partem mecum, subiunxit: Domine, non tantum pedes, sed et manus et caput; si minaris ergo quod nullam tecum habeam communionem propter lavandos pedes, nunc pro eo quod aliquam communionis tuae partem habeam, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. |
| 15 | Respondit Iesus: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. |
| 16 | Significabat autem hoc: Quicunque ergo ad sacrum venerit baptismum, et in hoc mittitur in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, statim totus est mundus, tam in anima quam in corpore: quia in baptismi lavacro peccata hominum dimittuntur et delentur; nam antequam baptizetur, filius diaboli, postea vero filius Dei nominatur. |
| 17 | Hoc significavit Dominus cum dicit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. |
| 18 | Quia sicut pedes, qui terram calcant, sine aliqua sorde esse non possunt, sic nemo in hoc saeculo et in hac mortali carne potest sine peccato vivere, D. Ioanne apostolo attestante: Si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nosipsos decipimus et veritas in nobis non est (I Ioan. I). |
| 19 | Homo vero cum post baptismum per aliquod malum opus sordidatur, iterum necesse est per eamdem gratiam divinae bonitatis emundari, id est, cum pecunia, eleemosyna, oratione, flere pravum quod gessit, quaerere bonum quod peccando amisit. |
| 20 | Spiritaliter autem Dominus quotidie pedes nostros lavat, cum Deum Patrem interpellat pro nobis. |
| 21 | Similiter nos ipsi quotidie pedes nostros lavare debemus, confitendo in corde peccata nostra cum Oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. |
| 22 | Tunc Dei Filius quando haec omnia quae vobis numeravi se humilians complevit, ait ad eos: Scitis quid fecerim vobis: si ergo Dominus et magister lavi vestros pedes, et vos debetis alter alterius lavare pedes, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis; quasi dixisset ita: Si ego Deus et Dominus dimisi vobis peccata vestra, tanto magis et vos debetis alter alterius peccata dimittere. |
| 23 | Quod autem dicit evangelista Dominum surrexisse a coena, hoc est, quando Dei Filius de coelesti solio Patris descendit ad terram, nostram sibi carnem sumendo. |
| 24 | In hoc sua ponit vestimenta, quoniam se humiliavit et obediens Deo Patri erat usque ad mortem. |
| 25 | Linteo se procinxit, quia formam servi suscepit. |
| 26 | Misit aquam in pelvim, quando sanguinem suum misit in terram, ut mundaret vestigia in se credentium, quae terrenis peccatis sordida fuere. |
| 27 | Tunc linteo pedes extersit, quando cum propria corporis sui carne scelera peccatorum nostrorum propter nos moriendo purgavit. |
| 28 | In hoc itaque pedes discipulorum lotos habebat, quando per sui sanguinis effusionem purgationem nostrae redemptionis implevit. |
| 29 | Quod autem ait, accepit vestimenta sua, hoc est, quod in die tertia de sepulcro cum eodem corpore quo moriebatur in cruce, resurgens, iterum vestitus et immortalis factus. |
| 30 | Quod autem evangelica lectio dicit, Iesum iterum recubuisse, significat quia iterum ascendit in coelum ad Patrem suum unde descendit, sedens in dextera Dei, et in maiestate paternae divinitatis, unde iterum venturus est iudicare vivos et mortuos. |
| 31 | Ad hoc venturum iudicium, ipsum Deum cum caeteris qui iudicant orbem terrae in aequitate, mitem et pium invenire mereamini, ut cum eo regnare in aeterna felicitate possitis in saecula saeculorum. |
| 32 | Amen. |