Hrabanus Maurus, De Universo, 22, CAPUT V. De vasis vinariis sive aquariis.
| 1 | Oenophorus vas ferens vinum. Oinos enim vinum est. De quo est illud: Vertitur oenophoris fundus, sententia nobis. Phlascae ex Graeco vocabulo dictae. Hae provehendis ac recondendis phyalis primum factae sunt, unde et nuncupatae. Postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo, unde sumpserunt initium. Lagena et situla Graeca nomina sunt, inflexa ex parte, ut Latina fierent. |
| 2 | Illi enim lagenos, nos lagenas, illi sicile, nos situlam dicimus. Lagenae, corda hominum, sapientiae vinum retinentia, ut in propheta: Omnis laguncula implebitur vino [Ier. XIII]. Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata: udor enim Graeci aquam dicunt. Hydria carnem hominum significat, ut in libro Iudicum: Et dedit in manus eorum hydrias vacuas [Iud. VII]. Et in Salomone: Conteratur, inquit, hydria super lacum [Eccle. XII], hoc est, carnalis cupiditas, de qua in Evangelio legitur: Reliquit ergo hydriam suam, et abiit in civitatem [Ioan. IV]. Sex ergo hydriae in Evangelio [Ioan. II], significant sex aetates mundi, in quibus aqua sapientiae legalis per Christum conversa est in vinum gratiae spiritalis. |
| 3 | Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum: quod vas Graeci cadum vocant. Situla mystice carnem Christi significat. Unde in libro Numerorum scriptum est: Fluit aqua de situla eius [Num. XXIV]. Catinum vas fictile, quod melius neutro genere dicitur, quam masculino: sicut et salinum dicitur vas aptum salibus. Catinum eamdem significationem habet, quam diximus de paropside, in qua manifestatus est proditor Salvatoris. Scyphus, in quo manus lavamus. Orcarum seriola est ordo rectus vel vas fictile vini apud Syriam primum excogitatum, sicut cilicises a Cilicia nuncupatae, unde et primum advectae sunt. Scyphus significat scientiam legis: unde in sacco Beniamin inventus est scyphus Ioseph [Gen. XLIV]; quia in corpore Pauli doctrina coelestis praefulgebat eloquii. |
| 4 | Orca est amphorae species, cuius minore vocabulo urceus, diminutivo urceolus est. Dolium . . . Cupos et cupas a capiendo, id est, accipiendo aquam vel vinum, vocatas volunt: unde et caupones. Uter ab utero vocatus est. De utre vero psalmus ait: Et factus sum sicut uter in pruina, iustificationes tuas non sum oblitus [Psal. CXVIII]. Uter enim in pruina nativo calore vacuatum beneficio conversionis attrahitur, et cum sic fuerit felici sorte maceratum, provenit, quod sequitur, ut iustificationes Domini nullatenus possit oblivisci. |
| 5 | Uter enim corpus mortale significat: pruina beneficium conversionis ostendit: per quam evenit, ut caro nostra laciviens afflictione poenitentiae contrahatur. Tantum enim crescit calor fidei, quantum de flamma subtractum fuerit corporali. De utribus quoque in Evangelio mentio fit, ubi Dominus de praedicatione fidei locuturus ait: Nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur: sed vinum novum in utres novos mittunt: et ambo conservabuntur [Matth. IX]; in utribus veteribus carnales homines designans et in utribus novis spiritales, qui apti sunt ad capiendum vinum gratiae coelestis. |
| 6 | Mulgarium, vas, in quo mulgentur pecora, idem est et mulctrum ab eo quod ibi mulgetur lac. Mulgarium quoque vas est pastorale, in quo lac infusum est, et significat veterem legem, in qua continebatur lac facilis doctrinae imperitis conveniens. Labrum vocatum eo quod in eo lavationem fieri solitum est infantium, cuius diminutivum, labellum. |
| 7 | Idem et alveum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Labrum enim in Exodo positum legitur ante aditum templi Domini, ubi sacerdotes lavabant manus et pedes, quando ingressuri sunt [erant], tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare; quod significat compunctionis lacrymarum emundationem. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est, quisquis ad Dominum conversus pro his, quae commisit, peccatis, veniam fusis lacrymis precetur; quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat, ut securior de accepta peccatorum venia effectus iam desideriis inhiantibus optet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre Creatoris. |
| 8 | Pelvis vocata, quod pedes ibi laventur. Pelvis enim, ubi Dominus, immissa aqua, lavit pedes discipulorum suorum [Ioan. XIII], significat orationem sanctam, per quam gratia divina post lavationem baptismatis mundat opera nostra a sordibus terrenis: unde ipse Dominus in Evangelio ait: Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare: sed est mundus totus [Ibid.]. Quomodo est utrumque; et mundus totus, et tamen pedes lavandi sunt? |
| 9 | Nisi quia mundus totus est in lavacro sancti baptismatis, sed iterum pulvere terrenae habitationis sordidatur. Unde et necesse habet iterum lavari per gratiam divinae pietatis, licet prius eadem gratia esset totus mundatus, apostolo Ioanne attestante: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in eo [nobis] non est [I Ioan. I]. Quotidie ergo pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis; et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris [Matth. VI]. |