Hrabanus Maurus, De Universo, 22, CAPUT IV. De vasis potatoriis.
| 1 | Poculum a potando nominatum: est enim omne vas, in quo bibendi est consuetudo. Poculum enim mystice significat calicem sanguinis Domini, quod sic inebriat, ut mentem sanet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis evacuat; et qui illo poculo non fuerit repletus, aeterna redditur egestate ieiunus. |
| 2 | Invenitur etiam in malo positum, ut Isaias ait: Accepi de manu tua calicem ruinae, poculum irae et indignationis meae [Isa. LXI]. Addidit etiam, quam praeclarum est utique, cum talia conferat, ut ad coelorum regna perducat; de quo poculo in Evangelio dicitur: Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam [Ioan. IV]. Paterae phyalae sunt, dictae: vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt dispansisque labris. |
| 3 | Phialae doctores sunt sancti in Ecclesia, ampla scientia referti. De quo in Exodo. Item phyalae sors in peccatoribus irae divinae, de quo in Apocalypsi: Septem, inquit, phyalae novissime irae Dei plenae [Apoc. XVI]. Cratera calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen: declinatur enim apud eos hic crater; nam Latine haec cratera dicitur, unde et Persius: Si tibi crateras argenti. |
| 4 | Virgilius: Crateras magnas statuunt, et vina coronant. Fiebant autem primum ex connexionibus virgultorum. Unde et dictae craterae apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Cyathi quoque et scyphi. Cymbia et ipsa poculorum sunt genera, ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. |
| 5 | Amystis species poculi, qua ductim, hoc est, uno spiritu bibitur. Bachea primum a Baccho, quod est vinum, nominata: postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et schalae, poculorum genera ante ex ligno facta, et inde vocata. Graeci enim omne lignum calon dicebant. Calix significat sacram Scripturam, id est, duo testamenta, ut quidam volunt; sicut in Evangelio secundum Lucam duos calices, unum ante coenam, et alium post coenam in Pascha Dominus apostolis tradidisse legitur [Luc. XXII]. Item calix figuraliter exprimit supplicia peccatorum in Psalterio: Ignis et sulphur et spiritus procellarum, pars calicis eorum [Psal. X]. Rursum calix tribulatio est vitae praesentis, et vindicta in omnes gentes in Ieremia: Accipe calicem istum, et dabis ex eo bibere ad omnes gentes [Ier. XXV]. Ampulla est quasi ampla bulla; similis est enim rotunditate bullis, quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. Diximus autem superius de mystica vasorum significatione: nec necesse est denuo id repetere; quod iam pleniter constat explanatum esse. |