Horatius, Sermones, 2, Sermo II
| 1 | Quae virtus et quanta, boni, sit vivere parvo |
| 2 | - nec meus hic sermo est, sed quae praecepit Ofellus |
| 3 | rusticus, abnormis sapiens crassaque Minerva - , |
| 4 | discite non inter lances mensasque nitentis, |
| 5 | cum stupet insanis acies fulgoribus et cum |
| 6 | adclinis falsis animus meliora recusat, |
| 7 | verum hic inpransi mecum disquirite. cur hoc? |
| 8 | dicam, si potero. male verum examinat omnis |
| 9 | corruptus iudex. leporem sectatus equove |
| 10 | lassus ab indomito vel, si Romana fatigat |
| 11 | militia adsuetum graecari - seu pila velox |
| 12 | molliter austerum studio fallente laborem, |
| 13 | seu te discus agit, pete cedentem aera disco: |
| 14 | cum labor extuderit fastidia, siccus, inanis |
| 15 | sperne cibum vilem; nisi Hymettia mella Falerno |
| 16 | ne biberis diluta. foris est promus, et atrum |
| 17 | defendens piscis hiemat mare: cum sale panis |
| 18 | latrantem stomachum bene leniet. unde putas aut |
| 19 | qui partum? non in caro nidore voluptas |
| 20 | summa, sed in te ipso est. tu pulmentaria quaere |
| 21 | sudando: pinguem vitiis albumque neque ostrea |
| 22 | nec scarus aut poterit peregrina iuvare lagois. |
| 23 | vix tamen eripiam, posito pavone velis quin |
| 24 | hoc potius quam gallina tergere palatum, |
| 25 | corruptus vanis rerum, quia veneat auro |
| 26 | rara avis et picta pandat spectacula cauda: |
| 27 | tamquam ad rem attineat quidquam. num vesceris ista, |
| 28 | quam laudas, pluma? cocto num adest honor idem? |
| 29 | carne tamen quamvis distat nil, hac magis illam |
| 30 | inparibus formis deceptum te petere esto: |
| 31 | unde datum sentis, lupus hic Tiberinus an alto |
| 32 | captus hiet? pontisne inter iactatus an amnis |
| 33 | ostia sub Tusci? laudas, insane, trilibrem |
| 34 | mullum, in singula quem minuas pulmenta necesse est. |
| 35 | ducit te species, video: quo pertinet ergo |
| 36 | proceros odisse lupos? quia scilicet illis |
| 37 | maiorem natura modum dedit, his breve pondus: |
| 38 | ieiunus raro stomachus volgaria temnit. |
| 39 | 'porrectum magno magnum spectare catino |
| 40 | vellem' ait Harpyiis gula digna rapacibus. at vos |
| 41 | praesentes, Austri, coquite horum obsonia. quamquam |
| 42 | putet aper rhombusque recens, mala copia quando |
| 43 | aegrum sollicitat stomachum, cum rapula plenus |
| 44 | atque acidas mavolt inulas. necdum omnis abacta |
| 45 | pauperies epulis regum: nam vilibus ovis |
| 46 | nigrisque est oleis hodie locus. haud ita pridem |
| 47 | Galloni praeconis erat acipensere mensa |
| 48 | infamis. quid? tunc rhombos minus aequor alebat? |
| 49 | tutus erat rhombus tutoque ciconia nido, |
| 50 | donec vos auctor docuit praetorius. ergo |
| 51 | siquis nunc mergos suavis edixerit assos, |
| 52 | parebit pravi docilis Romana iuventus. |
| 53 | sordidus a tenui victu distabit Ofello |
| 54 | iudice: nam frustra vitium vitaveris illud, |
| 55 | si te alio pravum detorseris. Avidienus, |
| 56 | cui Canis ex vero dictum cognomen adhaeret, |
| 57 | quinquennis oleas est et silvestria corna |
| 58 | ac nisi mutatum parcit defundere vinum et |
| 59 | cuius odorem olei nequeas perferre, licebit |
| 60 | ille repotia, natalis aliosve dierum |
| 61 | festos albatus celebret, cornu ipse bilibri |
| 62 | caulibus instillat, veteris non parcus aceti. |
| 63 | quali igitur victu sapiens utetur et horum |
| 64 | utrum imitabitur? hac urget lupus, hac canis, aiunt. |
| 65 | mundus erit, qua non offendat sordibus atque |
| 66 | in neutram partem cultus miser. hic neque servis, |
| 67 | Albuci senis exemplo, dum munia didit, |
| 68 | saevus erit, nec sic ut simplex Naevius unctam |
| 69 | convivis praebebit aquam: vitium hoc quoque magnum. |
| 70 | accipe nunc, victus tenuis quae quantaque secum |
| 71 | adferat. in primis valeas bene; nam variae res |
| 72 | ut noceant homini credas, memor illius escae, |
| 73 | quae simplex olim tibi sederit. at simul assis |
| 74 | miscueris elixa, simul conchylia turdis, |
| 75 | dulcia se in bilem vertent stomachoque tumultum |
| 76 | lenta feret pituita. vides, ut pallidus omnis |
| 77 | cena desurgat dubia? quin corpus onustum |
| 78 | hesternis vitiis animum quoque praegravat una |
| 79 | atque adfigit humo divinae particulam aurae. |
| 80 | alter ubi dicto citius curata sopori |
| 81 | membra dedit, vegetus praescripta ad munia surgit. |
| 82 | hic tamen ad melius poterit transcurrere quondam, |
| 83 | sive diem festum rediens advexerit annus, |
| 84 | seu recreare volet tenuatum corpus, ubique |
| 85 | accedent anni, tractari mollius aetas |
| 86 | imbecilla volet: tibi quidnam accedet ad istam |
| 87 | quam puer et validus praesumis mollitiem, seu |
| 88 | dura valetudo inciderit seu tarda senectus? |
| 89 | rancidum aprum antiqui laudabant, non quia nasus |
| 90 | illis nullus erat, sed, credo, hac mente, quod hospes |
| 91 | tardius adveniens vitiatum commodius quam |
| 92 | integrum edax dominus consumeret. hos utinam inter |
| 93 | heroas natum tellus me prima tulisset. |
| 94 | das aliquid famae, quae carmine gratior aurem |
| 95 | occupet humanam? grandes rhombi patinaeque |
| 96 | grande ferunt una cum damno dedecus. adde |
| 97 | iratum patruum, vicinos, te tibi iniquum |
| 98 | et frustra mortis cupidum, cum deerit egenti |
| 99 | as, laquei pretium. 'iure' inquit 'Trausius istis |
| 100 | iurgatur verbis: ego vectigalia magna |
| 101 | divitiasque habeo tribus amplas regibus. ' ergo, |
| 102 | quod superat non est melius quo insumere possis? |
| 103 | cur eget indignus quisquam te divite? quare |
| 104 | templa ruunt antiqua deum? cur, inprobe, carae |
| 105 | non aliquid patriae tanto emetiris acervo? |
| 106 | uni nimirum recte tibi semper erunt res, |
| 107 | o magnus posthac inimicis risus. uterne |
| 108 | ad casus dubios fidet sibi certius? hic qui |
| 109 | pluribus adsuerit mentem corpusque superbum, |
| 110 | an qui contentus parvo metuensque futuri |
| 111 | in pace, ut sapiens, aptarit idonea bello? |
| 112 | quo magis his credas, puer hunc ego parvus Ofellum |
| 113 | integris opibus novi non latius usum |
| 114 | quam nunc accisis. videas metato in agello |
| 115 | cum pecore et gnatis fortem mercede colonum |
| 116 | 'non ego' narrantem 'temere edi luce profesta |
| 117 | quicquam praeter holus fumosae cum pede pernae. |
| 118 | ac mihi seu longum post tempus venerat hospes |
| 119 | sive operum vacuo gratus conviva per imbrem |
| 120 | vicinus, bene erat non piscibus urbe petitis, |
| 121 | sed pullo atque haedo; tum pensilis uva secundas |
| 122 | et nux ornabat mensas cum duplice ficu. |
| 123 | post hoc ludus erat culpa potare magistra |
| 124 | ac venerata Ceres, ita culmo surgeret alto, |
| 125 | explicuit vino contractae seria frontis. |
| 126 | saeviat atque novos moveat Fortuna tumultus: |
| 127 | quantum hinc inminuet? quanto aut ego parcius aut vos, |
| 128 | o pueri, nituistis, ut huc novus incola venit? |
| 129 | nam propriae telluris erum natura nec illum |
| 130 | nec me nec quemquam statuit: nos expulit ille, |
| 131 | illum aut nequities aut vafri inscitia iuris, |
| 132 | postremum expellet certe vivacior heres. |
| 133 | nunc ager Umbreni sub nomine, nuper Ofelli |
| 134 | dictus, erit nulli proprius, sed cedet in usum |
| 135 | nunc mihi, nunc alii. quocirca vivite fortes |
| 136 | fortiaque adversis opponite pectora rebus.' |