Freculphus Lexoviensis, Chronica, 2, 5, CAPUT XXII. Iustiniano imperante, Franci contra Gothos dimicantes eos regno Galliae expulerunt. Qui et contra Saxones pugnantes vicerunt, et Britones subiugaverunt.
| 1 | Qua tempestate in partibus Galliarum ortum est bellum inter Alaricum Gothorum regem et Chlodoveum regem Francorum, quamvis prius inter eos vario eventu plurima existerint certamina. Tunc demum in Campania Voglavense, decimo ab urbe Pictaviensi milliario, fit certaminis congressio. Ubi Chlodoveus Francorum rex Alaricum Gothorum regem interfecit, et maximam partem illius exercitus trucidavit, regnumque quod Gothi diu tenuerunt, a Ligere fluvio usque ad Rodanum per montes Pireneos usque ad Oceanum mare abstulit, et ditioni Francorum subdidit. |
| 2 | Mira Dei dispensatione actum est, quantum avaritia consulum Romanorum stipendia sunt subtracta ab eis qui fame et penuria coacti conspiraverunt contra Romanos in arma, Illyricum depopulantes, Italiam invadentes, Romam gentium docuinam depraedantes, ut Alaricus, quem Gothi regem creaverant, ovans diversis successibus prosperitatum, sublimarit gentem suam et regnum. |
| 3 | Demum in Alarico gens et regnum Gothorum defecit, sicuti et Romanorum in Hesperia sub Octaviano Augusto aliarum gentium domina, et novissime in Augustulo deficiens, ut supra retulimus, gentibus aliis subiecta. Itaque imperante, corpus S. Antonii monachi divina revelatione repertum Alexandriam defertur, et in ecclesia B. Iohannis Baptistae humatur. Dionysius etiam Paschales scripsit circulos, incipiens ab anno Dominicae Incarnationis quingentesimo tricesimo secundo, qui sunt anni Diocletiani CCLVIII. Tunc quidem codex legum, qui nuncupatur Iustinianus, ab ipso principe institutus, orbi promulgatus est. |
| 4 | Victor quoque Capuanus episcopus, librum de Pascha scribens, Victori arguit errores. Qua tempestate Chrammus contra Chlotarium Francorum regem, suum scilicet patrem, rebellare praesumpsit: qui dum a coepta temeritate non quiesceret ad Britanniam se contulit, gentemque illam cum rege suo contra patrem armavit: quem Chlotarius insecutus cum reliquis filiis suis, et Francorum exercitu, interfecto Britonum rege. |
| 5 | Chrammus est comprehensus, atque cum uxore et filiis quadam domo clausus, vivus est incensus. Chlotarius vero, de manubiis Britonum triumphans, gentem illam Francis subiectam fecit tributariam. Saxones vero rebellantes gravissimis praeliis prostravit, et non sine multo suorum sanguine devicit. Iustinianus igitur dum XXXVIII annis Orientis tenuisset imperium, rebus excessit humanis, cui Iustinus successit in regnum |