Freculphus Lexoviensis, Chronica, 2, 3, CAPUT XI. De Aureliani triumphis, atque persecutionibus Christianorum, et qui sub eo floruerint.
| 1 | Aurelianus vigesimus nonus imperium adeptus, quinque annis et sex mensibus tenuit, vir industria militari excellentissimus. Expeditione in Danubium suscepta, Gothos magnis praeliis profugavit, ditionemque Romanam antiquis terminis restituit. Inde in Orientem conversus, Zenobiam quae, occiso Odenato marito suo, Syriam receptam sibi vindicavit, magis praelii terrore quam praelio in potestatem redegit. Thetricum in Gallia minime sufficientem sustinere seditiones militum suorum, scribentemque etiam, Eripe me his, invicte, malis. |
| 2 | ac per hunc proditorem exercitus sui sine labore superavit. Sic Orientis et Aquilonis receptor, magna gloria triumphavit, urbem Romam muris firmioribus cinxit. Novissime, cum persecutionem adversus Christianos agi nonus a Nerone decerneret fulmen, ante eum magno pavore circumstantium ruit, ac non multo post in itinere occisus est, ut fertur, fraude servi sui, qui ad quosdam militares viros amicos ipsius nomina pertulit adnotata, falso manum eius imitatus, tanquam Aurelianus ipsos pararet occidere, a quibus interemptus est. |
| 3 | Hinc ferunt excellentius aliquid egisse Alexandro magno vel Caesare dictatore. Nam Romanum orbem triennio ab invasoribus receptavit, cum Alexander annis tredecim per victorias ingentes ad Indiam pervenerit, et C. Caesar decennio subegerit Gallos, adversum cives quadriennio congressus. Sub quo in urbe Roma monetarii rebellaverunt, quos Aurelianus victos ultima crudelitate compescuit. |
| 4 | Iste primus apud Romanos diadema capiti innexuit, gemmisque et aurata omni veste quae adhuc fere incognita Romanis moribus visebatur, usus est. Itaque fuit saevus et sanguinarius, et trux omni tempore, etiam filii sororis interfector. Cuius tempore persecutionis beatissima Columba virgo apud Senones Galliarum metropolim civitatem martyrio coronata est. |
| 5 | Igitur Aurelianum Romae triumphantem Thetricus et Zenobia praecesserunt. E quibus Thetricus corrector postea Lucaniae fuit, decernente eum Aureliano eleganti loco sublimius habendum, regere aliquam Italiae partem, quam trans Alpes regnare. Et Zenobia in urbe summo honore consenuit a qua hodieque Romae Zenobiae familia nuncupatur. |
| 6 | Aurelianus templum soli aedificat et Agon solis ab Aureliano institutus. Huius temporibus Malchion disertissimus Antiochenae ecclesiae presbyter, quippe qui in eadem urbe rhetoricam florentissime docuit, conversum Paulum Samosatenum, qui Antiochenae ecclesiae episcopus, dogma Artemonis instauraverat, excipientibus notariis disputavit; qui dialogus usque hodie exstat. |
| 7 | Sed et alia grandis epistola, ex persona synodica ab eo scripta, apud Dionysium et Maximum Romanae et Alexandrinae ecclesiae episcopos dirigitur. Floruit sub Claudio et Aureliano principibus. Euthicianus Romae episcopus tunc martyrio coronatus, in cimeterio Calixti sepelitur, qui et ipse CCCXIII martyres manu sua sepelivit. |