Freculphus Lexoviensis, Chronica, 2, 2, CAPUT XXII. De Commodi imperatoris incommodis gestis, et de his qui sub eo floruerunt doctoribus.
| 1 | Lucius Antoninus Commodus, decimus quintus ab Augusto, patri successit in regnum, mansitque in eo annos tredecim. Adversus Germanos bellum feliciter gessit. Caeterum per omnia luxuriae et obscoenitatis dedecore depravatu gladiatoriis quoque armis saepissime depugnavit, et in amphitheatro feris sese frequenter obiecit. |
| 2 | Interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadvertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena Urbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum ex quo facta inflammatio, bibliothecam illam maiorum cura studioque compositam, aedesque alias iuxta sitas rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendium postea Romae exortum, aedem Vestae ac palatium plurimamque urbis partem solo coaequavit. Commodus, cunctis incommodus, in domo Vestiliani strangulatus interiisse fertur. |
| 3 | Hostis generis humani etiam vivus iudicatur. Hic qualis futurus esset in ipso primordio ostendit. Nam cum in supremis moneretur a parente attritos iam barbaros ne permitteret vires recipere, responderat ab incolumi, quamvis paulatim, negotia perfici posse, a mortuo nihil. Inter caetera Commodus imperator, Colossi capite sublato, suae imaginis caput ei iussit imponi. |
| 4 | Qui tamen persecutionem in Christianos exerceri non censuit. Sub quo pax ecclesiis per omnem terram propagatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex illis illustribus et praedivitibus viris, cum liberis et coniugibus ac propinquis, atque omni pariter familia sociavit ad fidem. |
| 5 | Sed hoc non aequis oculis ille antiquus salutis humanae hostis aspexit. Continuo denique aggreditur variis nostros machinis impugnare, unde plures excitavit haereticos. Sub quo etiam principe Victor, decimus quartus Romanae urbis episcopus, super quaestione Paschae alia quaedam scribens opuscula, rexit Ecclesiam annos decem. Irenaeus, Photini discipulus, qui Lugdunensem regebat ecclesiam in Gallia, a martyribus eiusdem loci ob quasdam ecclesiae quaestiones legatus Romam, honorificas super nomine suo ad Eleutherium episcopum perfert litteras. |
| 6 | Postea iam Photino prope nonagenario, ob Christi nomen martyrio coronato, in locum eius substituitur. Constat autem Polycarpi, cuius supra mentionem fecimus, sacerdotis et martyris, hunc fuisse discipulum. Scribit quinque adversum haereses libros, et contra gentes volumen breve, et de Disciplina aliud, et ad Marcionem fratrem de apostolica Praedicatione, et librum variorum tractatuum, et ad Blastum de Schismate, et ad Florinum de Monarchia, sive quod Deus non sit conditor malorum, et de octava egregium, in cuius fine significans se apostolicorum temporum vicinum fuisse, subscribit: «Adiuro te, qui transcribis istum librum, per Dominum nostrum Iesum Christum, et per gloriosum eius adventum, quo iudicaturus est vivos et mortuos, ut conferas postquam transcripseris, et emendes illum ad exemplar unde scripsisti, diligentissime. Hanc quoque obtestationem similiter transferas ut invenisti in exemplario. |
| 7 | » Feruntur eius ad Romanum Victorem episcopum de quaestione Paschae epistolae in quibus commonet eum non facile debere unitatem collegae scindere. Siquidem Victor multos Asiae et Orientis episcopos, qui XIV luna cum Iudaeis Pascha celebrant, damnandos crediderat. Qua sententia multas ecclesias, quae a se desciverant, ad concordiam pacis revocavit. |
| 8 | Floruit maxime sub Commodo principe, qui Marco Antonino Vero in imperio successit. |