Alcuinus, In Evangelium Ioannis, LIBER SEPTIMUS., CAPUT XXXIX. Ad Patrem de clarificatione sua loquens, discipulos prolixa et multimoda prosecutione commendat, passione protinus imminente.
| 1 | CAPUT XVII, VERS. 1. - Sublevatis Iesus oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. |
| 2 | Potuit silenter haec eadem verba orationis Patri Filius dicere; sed oratio Filii doctrina est discipulorum, nec non et eorum qui illorum exempla sequi voluissent [Ms., voluerint], vel eorum scripta legere. |
| 3 | Dixit: Venit hora. |
| 4 | Hora itaque passionis appropinquat. |
| 5 | Clarifica Filium tuum, id est, resurrectionis gloriam praecedat humilitas passionis, et subsequatur cito resurrectionis clarificatio. |
| 6 | Sequitur: Ut Filius tuus clarificet te. |
| 7 | Clarificatio Patris aeterna est, quae nec augeri nec minui potest. |
| 8 | Sed haec clarificatio ad notitiam Dei Patris pertinet, ut resurrectionis gloria in Filio peracta, innotesceret Deus Pater in toto orbe, qui ante in Iudaeis tantummodo notus erat. |
| 9 | « Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, quasi dixisset: Resuscita me, ut innotescas in toto orbe per me. » Sequitur: (VERS. 2.) Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis. |
| 10 | Id est, omnis hominis, a parte totum, caro pro homine. |
| 11 | Haec ait ut ostenderet magis ac magis quomodo clarificaturus esset Patrem. |
| 12 | « Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te clarificet Filius; id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti. (VERS. 3.) Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. |
| 13 | Haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Iesum Christum. |
| 14 | Ordo verborum est, ut te et quem misisti Christum Iesum cognoscant solum Deum verum. |
| 15 | » Plena cognitio Dei Patris et Filii et Spiritus sancti plena est et perfecta vita aeterna; perfecta vita aeterna, summa beatitudo est; summa beatitudo non est, nisi in vita aeterna. |
| 16 | Ideo dixit: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te, et quem misisti Iesum Christum solum et verum Deum. |
| 17 | VERS. 4. - Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. |
| 18 | Quid est quod praeterito tempore posuit, clarificavi et consummavi, et statim subiunxit futuri temporis verbum faciam, nisi quod omnia Deo sunt praesentia, et in divina praedestinatione futura quasi transacta esse credenda sunt? Quod enim futurum fuit ut fieret, hoc quasi transactum fuit. |
| 19 | Ego te clarificavi, quasi dixisset: Ego te clarificabo praedicationis gloria, quam in discipulis suis toto mundo efficit; dum opus consummabo passionis meae et resurrectionis, quod dedisti mihi ut faciam. (VERS. 5) Sed nunc vero clarifica me, tu Pater. |
| 20 | « Dicendo enim, te clarificavi super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem postulat clarificandum, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. |
| 21 | Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando: Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. |
| 22 | Subiunxit: Claritate quam habui priusquam mundus fieret apud te. |
| 23 | Ordo verborum est, quam habui apud te priusquam mundus esset. |
| 24 | In hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me, hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione; fac [Ms., statue] in mundo quod apud te fuerat ante mundum; fac [Ms., statue] in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. |
| 25 | Convenit nos intelligere in hoc loco praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc iam praedestinando factum fuisse, antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. |
| 26 | Si enim de nobis dixit hic videns praedestinationem Filii Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem (Ephes. I, 4). |
| 27 | » Nec formidare debemus praedestinatum dicere Filium Dei secundum humanitatem, qui in tempore suo venit in mundum, ante tamen omnia tempora praedestinatum esse [Ms., praedestinatus est]. |
| 28 | « Illud autem praedestinatum fuit, quod nondum erat, ut fieret, quod Deus voluit ut esset. |
| 29 | De qua praedestinatione ait Apostolus in principio Epistolae ad Romanos: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei in virtute (Rom. I, 2). |
| 30 | Secundum hanc praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut et claritas eius esset ex resurrectione mortuorum apud Patrem ad cuius dexteram sedet. |
| 31 | » VERS. 6. - Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. |
| 32 | Quod ergo facturus erat per doctores sanctos in toto orbe post gloriam resurrectionis et ascensionis suae, et post Spiritus sancti dona, quae in discipulos delata sunt, hoc quasi factum esse dixit. |
| 33 | « Tale est hoc, quale et illud quod Paulo ante dixit: Ego te clarificavi super terram: pro tempore futuro et illic et hic praeteritum ponens tempus, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens quod erat sine ulla dubitatione facturus. |
| 34 | Sequitur: VERS. 7, 8. - Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. |
| 35 | Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt, quia verba quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. |
| 36 | Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerint re imperfecta [Ms. spe perfecta; Aug., spe iam perfecta], cum adhuc essent futura, tamen et haec specialiter de discipulis dici possunt ad quos tunc praesentialiter loquebatur, quia illud quod sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo; quos dedisti mihi, custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis (Iudam significans, qui tradidit eum, qui unus fuit de duodecim) magis huic sensui convenit, ut apostolis specialiter haec loqueretur. |
| 37 | Deinde subiungit: Nunc autem ad te venio, cum [Aug., unde] manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos; veluti iam cum eis ea praesentia non esset. |
| 38 | Eo modo enim significare voluit ascensionem mox futuram, de qua dicit: Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos iudicandos, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam. |
| 39 | Nam praesentia spiritali cum eis erat semper, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. |
| 40 | » Quod vero ait, ut ad superiora redeamus, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi, non illud nomen quod Deus es, sed illud nomen quod Pater meus es: quod nomen manifestari non potest sine illius Filii manifestatione. |
| 41 | Nam vero illud nomen quod Deus est, nulli naturae rationabili incognitum omnimodis esse putavit. |
| 42 | Haec est enim verae vis divinitatis, ut creaturae rationali non omnino incognitus possit abscondi, exceptis paucis in quibus natura rationalis nimium depravata est. |
| 43 | Propemodum omnes gentes Deum esse fatentur, licet diversis erroribus verum Deum agnoscere impediantur. |
| 44 | Quod vero in Psalmis legitur: Notus in Iudaea tantum Deus (Psal. LXXV, 2), quia legitimo cultu tantummodo Deum verum cognoverunt et coluerunt: in hoc vero quod Pater est Christi per quem tollit peccata, ignotum fuit antequam venisset Christus in mundum; nisi tantum quibus Deus per spiritum prophetiae revelavit hoc mysterium magnum et absconditum, quod post adventum eius in mundum, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria. |
| 45 | Quod vero addidit: Quos dedisti mihi, hoc est, quod paulo ante dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. |
| 46 | Quos dedisti mihi de mundo, hoc est, quibus per regenerationem hoc praestitit, non quibus natura per nativitatem contulit. |
| 47 | Quid est quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? In humanitate hanc potestatem se accepisse a Patre dicit, ut eos haberet quos Pater elegit et praedestinavit ante constitutionem mundi; non solum Pater, sed et Filius et Spiritus sanctus, ut sit unum opus sanctae Trinitatis inseparabilis et omnimodo aequalis. |
| 48 | Pereat hic carnalis cogitatio. |
| 49 | De mundo sibi a Patre dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi (Ioan. XV, 19). |
| 50 | Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. |
| 51 | « Sequitur: Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt, quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt. |
| 52 | Id est, cognoverunt, quae abs te sunt [Aug., cognoverunt, quia abs te sum]. |
| 53 | Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit [eum] qui haberet omnia; » sicut in prioribus huius Evangelii ipse Dominus dicit: Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso, id est, genuit Filium vitam habentem in semetipso. |
| 54 | « Quia verba quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. |
| 55 | Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur et tenetur, ne oblivione pereat. |
| 56 | Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. |
| 57 | Et hic subaudiendum est, vere. |
| 58 | Quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adiungendo; et crediderunt. |
| 59 | Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est, a te exivi, quod est, tu me misisti. |
| 60 | Sed tamen adhuc non erant discipuli tales, quales eos dicit futuros esse, verbis praeteriti temporis usus: quasi iam essent, pronuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia et induceret eos in omnem veritatem. |
| 61 | Dedit eis verba, sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritaliter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. |
| 62 | » Sed haec verba, quae dicit Filius sibi dedisse, si ad divinitatis unitatem intelligitur pertinere, eo modo dedit verba Pater Filio, quo genuit Verbum coaeternum sibi. |
| 63 | Si vero ad humanitatem respicit, quis intelligit quomodo dedisset, vel quomodo accepisset Deus homo factus ex virgine, quando etiam ipsam, quae de virgine facta est, generationem quis enarrabit? Sequitur: VERS. 9. - Ego pro eis rogo, non pro mundo rogo, sed pro his, quos dedisti mihi. |
| 64 | Haec enim dixit inter alia, dum oraret pro eis, quos dedit ei Pater. |
| 65 | « Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae ut ab illo eligantur ex mundo. |
| 66 | Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater iam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. |
| 67 | Deinde subiungit: Quia tui sunt. |
| 68 | Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: (VERS. 10) Et mea omnia tua sunt, et tua mea. |
| 69 | Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri natus aequalis [Aug., est natus aequalis]. |
| 70 | » Hoc enim dictum est de sancta et rationabili creatura, quam elegit Deus, et quae subdita est Patri et Filio, et aequaliter est Patris et Filii. |
| 71 | « Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri Filius esset aequalis. |
| 72 | Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cuiusquam sint, nisi eius a quo creati et santificati sunt. |
| 73 | Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. |
| 74 | » Et clarificatus sum, inquit, in eis. |
| 75 | « Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura. |
| 76 | » Clarificatus sum in eis, id est, per eorum praedicationem clarificatus sum in toto mundo. |
| 77 | Et quia praedestinatum est ut fieret, certum voluit esse quod futurum erat. |
| 78 | Ideo praeteriti temporis verbo usus est. |
| 79 | VERS. 11. - Et iam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. |
| 80 | Significat horam in qua transiturus erat ex hoc mundo, et verbo praesentis temporis usus est pro futuro, quia cito erat futurum, quasi factum esset dixit. |
| 81 | Quod autem ait: Et hi sunt in mundo, significat enim eos ad quos loquebatur, tardius transire ex hoc mundo, dum illo abeunte ex hoc mundo necesse esset, ut illi remanerent, per quos praedicaretur nomen eius sanctum in mundo. |
| 82 | Praevidensque quid eos movere posset, qui audirent haec quae legerent, adiecit: Nunc autem ad te venio. |
| 83 | Ascensionis gloriam designat, per quam elevatus est homo super altitudinem coelorum, et omnium angelicarum potestatum dignitates, ita ut in dextera Dei Patris collocaretur: commendatque eos Patri, quos corporali absentia relicturus est dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. |
| 84 | « Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis quos accepit a Deo. |
| 85 | Attende quid sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut et nos. |
| 86 | Non ait, ut nobiscum sint unum; aut ut simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. |
| 87 | Quod procul dubio non diceret, nisi secundum hoc diceret, quod Filius aequalis est Patri, sicut in alio loco dicit: Ego et Pater unum sumus (Ioan. X, 30); non secundum id quod homo est: nam secundum hoc dixit: Pater maior me est (Ioan. XIV, 28); sed quoniam una eademque persona est Deus et homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt, et ipse et ille quem rogat. Sequitur: (VERS. 12) Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. |
| 88 | Me, inquit, veniente ad te serva eos in nomine tuo, in quo eos, quando cum eis eram, et ipse servabam. |
| 89 | In nomine Patris servabat discipulos suos Filius hominis in humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat, quos in nomine Filii petentes exaudiebat. |
| 90 | His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis (Ioan. XVI, 23). |
| 91 | Simul enim nos custodiunt Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, qui est unus, verus, beatus Deus. |
| 92 | Intelligamus [Al., quem unum verum, beatum Deum intelligamus] cum ita loquitur, sicut hic locutus est, personas eum distinguere, non separare naturam [Aug., naturas]; » licet ablata ab eis corporali praesentia Filii. |
| 93 | Sed nunquam spiritalis custodia deerat, de qua dicit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20). |
| 94 | Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. |
| 95 | « Filius perditionis dictus traditor Christi, de quo in psalmo centesimo octavo maxime prophetatur. (VERS. 13.) Nunc autem ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. |
| 96 | « Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: Iam non sum in mundo. |
| 97 | Ergo et quia non natura ibat [Aug., quia nondum abierat], hic adhuc erat; et quia fuerat abiturus, hic quodammodo iam non erat. |
| 98 | Quid sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, iam superius expressum est, [ubi ait] ut sint unum sicut et nos. |
| 99 | Hoc gaudium suum, id est a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod locutum se dixit in mundo. |
| 100 | Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo, propter quam consequendam temperanter, et iuste, et pie vivendum est in hoc saeculo. |
| 101 | » VERS. 14. - Loquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis: Ego dedi eis sermonem tuum; in prioribus expositum est. |
| 102 | Et mundus eos odio habuit. |
| 103 | Significat passiones quas in mundo habituri erant a persecutoribus, quos hic mundi nomine demonstrat. |
| 104 | Deinde causam subiiciens, cur eos oderit mundus, quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. |
| 105 | Sed aliter illi, aliter ego. |
| 106 | Illi regeneratione, ego generatione. |
| 107 | Illi eguerunt secunda nativitate, quia in peccatis nati sunt: ego quia sine peccato natus sum, non egui regeneratione. |
| 108 | Donatum est ergo eis ut de mundo non essent; ego vero nunquam fui de mundo, quia nunquam in peccato. |
| 109 | « Ipse autem de mundo nunquam fuit, quia etiam secundum formam servi, de Spiritu sancto natus est, de quo illi renati. |
| 110 | Si ergo illi ideo non de mundo, quia renati sunt de Spiritu sancto, propterea ille nunquam de mundo, qui natus est de Spiritu sancto. (VERS. 15, 16.) Non rogo, inquit, ut tollas eo de mundo, sed ut serves eos ex malo [Ms. a malo]. |
| 111 | Adhuc enim necessarium fuit, quamvis iam non essent de mundo, esse tamen in mundo; » ut impleretur, quod dictum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 5). |
| 112 | VERS. 17. - Sanctifica eos in veritate. |
| 113 | Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret de malo perfidiae in quo cecidit Iudas proditor. |
| 114 | « Sanctificantur itaque in veritate haeredes testamenti novi, cuius veritatis umbrae fuerunt sanctificationes Veteris Testamenti; et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Ego sum via, et veritas, et vita (Ioan. XVI, 6). |
| 115 | Veritas liberabit vos. |
| 116 | Paulo ante exponens Iesus quid dixerit, Si vos Filius, inquit, liberabit [Al., liberaverit], vere liberi eritis (Ioan. VIII, 32, 36): ut ostenderet hoc se prius dixisse veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc [loco] dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit, Sermo etiam tuus, inquit, veritas est. |
| 117 | Quid aliud dixit, quam ego veritas sum? Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in unigenito suo, suos haeredes, eiusque cohaeredes. |
| 118 | Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus adiungit: (VERS. 18) Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. |
| 119 | Quos misit, nisi apostolos suos? Nam et ipsum nomen apostolorum, quod Graecum est, nihil nisi missos significat in Latino. » Misit ergo Dominus [Al., Deus] Filium suum absque peccato conceptum et natum; misit ergo Filius discipulos suos quos ipse sanctificavit, vel per baptismi sacramentum; vel per sanguinis sui redemptionem, ut praedicarent mundo sanctificationem et ablutionem remissionemque peccatorum suorum. Unde et subiecit: (VERS. 19) Et pro eis ego sanctifico meipsum. |
| 120 | Id est, in eo quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me Patris. |
| 121 | Sanctificatio fidelium est obedientia Filii, qui obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus exaltavit illum (Philip. II, 8, 9). |
| 122 | Quod vero ait: Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. |
| 123 | Hoc est, in meipso; sicut et ego sanctificatus sum in Verbo Dei. |
| 124 | Ut et ipsi sint in veritate, quae est Verbum Dei, sanctificati. |
| 125 | Nam susceptio humanitatis sanctificata est in unitate personae Verbi Dei; et quia ille caput est omnium sanctorum, et illi membra, et membra quoque per capitis sanctificationem sint sancta in ea veritate, qua caput est sanctificatum: ideo et in sequentibus non pro his tantum se rogare dixit qui tunc corporali praesentia cum eo erant, sed etiam pro omnibus fidelibus qui per eorum verbum credituri erant per eos. |
| 126 | Igitur subiecit, et ait: VERS. 20. - Non pro his rogo tantum. |
| 127 | « Id est, pro discipulis, qui cum illo tunc erant. |
| 128 | Sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. |
| 129 | Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum eos qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. |
| 130 | Quotquot enim postea crediderunt in eum, per verbum apostolorum sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: ipsis enim dixerat: Et vos testimonium perhibetis, quia ab initio mecum estis, et per vos Evangelium ministratum est (Ioan. XV, 27), et antequam scriberetur; et utique quisquis in Christum credit, per Evangelium credit [Aug., Evangelio credit]. |
| 131 | Non itaque [Ms., utique] hi tantum intelligendi sunt quos ait in se credituros per verbum eorum, [qui ipsos cum in carne viverent apostolos audierunt, sed et post obitum eorum] et nos longe post nati, per verbum eorum credidimus in Christum: quoniam ipsi qui cum ipso tunc fuerunt, quod ab illo acceperunt caeteris praedicaverunt. |
| 132 | » Itaque per verbum eorum factum est ut etiam nos crederemus, imo et omnes usque in finem mundi, ubicunque Ecclesia Christi erit, per verba apostolicae praedicationis credituri erunt. |
| 133 | Sequitur: (VERS. 21) Ut omnes unum sint. |
| 134 | Unum in charitate, unum in fide, unum in pace; quia in unum regnum futuri sunt. |
| 135 | Licet in eo regno mansiones diversae sint, propter merita sanctorum diversa: tamen quicunque in eo regno erit, beatus erit, et sufficiet sibi quod habuerit, et in eo gaudet quod possidet. |
| 136 | Sicut et tu Pater in me, et ego in te. |
| 137 | Hoc est, quod paulo ante dixit: Ego in Patre, et Pater in me. |
| 138 | Nam totus Pater in Filio est, et totus Filius in Patre: et qui Filium babet, habet et Patrem; et qui Patrem habet, habet et Filium. |
| 139 | Unde subiecit: Ut et ipsi in nobis unum sint. |
| 140 | Id est, una charitate nos diligant, et una fide nos credant, et in una spe in nobis confidant; ut sit unitas corporis in capite, et sit unus Deus omnia in omnibus. |
| 141 | Qui enim orat pro nobis, mortuus est pro nobis, et vivit pro nobis, ut nos vivamus in illo [Ms., cum illo]. |
| 142 | Potest et ita intelligi, ut in nobis unum sint, id est, in charitate unum sint nobis templum. |
| 143 | Unde dicitur: Quia factus est in pace locus eius, et habitatio eius in Sion (Psal. LXXV, 3), quae nos sumus. |
| 144 | Et mundus credat, quia tu me misisti. |
| 145 | Duobus modis, ut diximus, mundus intelligitur: aliter in peccatoribus, aliter in sanctis. |
| 146 | Hic nominat mundum, eos qui credituri erant, vel qui tunc credebant Christum Filium Dei esse, ad salutem humani generis missum esse a Patre in mundum. |
| 147 | VERS. 22. - Sed et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi eis. |
| 148 | Quae est ista clarificatio, nisi illa de qua paulo ante dixit, clarificavi nomen tuum? Ista clarificatio, cognitio est nominis omnipotentis Patris in Filio. |
| 149 | Hanc claritatem dedit Filius fidelibus suis, id est, hanc praedicationem, ut praedicarent eum Patri esse aequalem in divinitate, et Patre esse minorem in forma servi, in qua factus est Filius hominis, ut nos essemus Filii Dei: in qua nativitate unum debemus esse, de qua et subdidit: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. |
| 150 | Illi in sua natura unum in charitate; nos in nostra unum sumus in unitate substantiae et gloriae. (VERS. 23.) Ego in eis, et tu in me. |
| 151 | Ego in eis, sicut caput in membris; et tu in me, sicut Pater in Filio. |
| 152 | Ut sint consummati in unum. |
| 153 | Id est, perfecti, quod perficiet qui nos voluit unum esse in se et per se. |
| 154 | Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, et dilexisti eos sicut et me dilexisti. |
| 155 | Dilexisti eos, ut essent quod non erant; dilexisti me, ut essem quod semper fui; dilexisti me sicut unicum; illos itaque sicut adoptivos. |
| 156 | Dilexisti eos, ut per me in te essent: dilexisti me, ut per te in te essem. Sequitur: (VERS. 24) Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum. |
| 157 | « Nunc per fidem, tunc ergo fiet per speciem. |
| 158 | Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos cum illo apparebimus in gloria (Coloss. III, 4). |
| 159 | » Tunc apparebimus quod tunc erimus; quia tunc apparebit, antequam essemus, quod tunc erimus Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi. |
| 160 | Fortassis ergo de illa claritate dicit, in qua sedet ad dexteram Dei Patris. |
| 161 | Continuo subiungit: Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. |
| 162 | « In illo enim dilexit et nos ante constitutionem mundi, et tunc praedestinavit quod in fine facturus est mundi. |
| 163 | (VERS. 25.) Pater iuste, mundus te non cognovit. |
| 164 | Quia iustus es, ideo te non cognovit. |
| 165 | Mundus vero, qui damnandus est per iustitiam, te non cognovit; ille vero, qui salvandus erat per misericordiam, te cognovit: mundus vero, quem per Christum reconciliavit sibi, non merito, sed gratia cognovit. |
| 166 | Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliatio dedit; et ut cognosceret, non ei merito, sed gratia subvenisti. |
| 167 | Denique sequitur: Ego autem te cognovi. |
| 168 | Ipse fons gratiae est Deus natura; homo autem de Spiritu sancto et virgine, ineffabili gratia, » in unitatem personae Filii Dei assumptus est. |
| 169 | Per illum cognoverunt hi, et omnes per eos credituri. |
| 170 | Quia tu me misisti. |
| 171 | « Quia tu me misisti, ideo cognoverunt: igitur per gratiam cognoverunt. (VERS. 26.) Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. |
| 172 | « Notum feci per fidem, notum faciam per speciem. Notum feci in [hoc] saeculo peregrinantibus, notum faciam in coelo regnantibus. |
| 173 | Ut dilectio, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. |
| 174 | Quomodo autem dilectio, qua dilexit Pater Filium, est et in nobis, nisi quia membra eius sumus, et in illo diligimur, cum ille diligitur totus, id est, caput et corpus? Ideo subiunxit: Et ego in ipsis, tanquam diceret, quoniam ego sum et in ipsis. |
| 175 | » Terminato magno prolixoque sermone, quem post coenam Dominus de fundendo pro nobis sanguine proximus passioni ad discipulos habuit, qui cum illo tunc erant, adiuncta oratione, quam direxit ad Patrem pro suis; deinceps eius passionem Ioannes evangelista sic orsus est: |