Alcuinus, In Evangelium Ioannis, LIBER SEXTUS., CAPUT XXXIV. Non turbetur cor vestrum, ait discipulis. Ego sum via, veritas, et vita. Qui videt me, videt et Patrem. Ego in Patre, et Pater in me. Quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam.
| 1 | CAPUT XIV, VERS. 1. - Non turbetur cor vestrum. |
| 2 | Creditis in Deum, et in me credite. |
| 3 | « Ne mortem tanquam homines timerent [Beda, ne mortem sibi tanquam homini timerent], et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. |
| 4 | Consequens est enim, ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. |
| 5 | » VERS. 2. - In domo Patris mei mansiones multae sunt. Quia merita eorum [Ms., sanctorum] diversa sunt, ideo in domo Patris mansiones multae sunt. |
| 6 | « Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. |
| 7 | » Ideo non turbetur cor vestrum. |
| 8 | Nam unus denarius omnibus in vinea laborantibus datur, id est, omnibus in Ecclesia per fidem laborantibus vita datur aeterna. |
| 9 | « Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates, eritque [Deus] omnia in omnibus, quia Deus charitas est. |
| 10 | Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet, quia regnat in omnibus unitas charitatis. |
| 11 | » Sequitur: Si quo minus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum. |
| 12 | Si alicubi, [nisi] in domo Patris mansiones multae essent, dixissem utique vobis. |
| 13 | Sed modo vado parare vobis locum. |
| 14 | [Quomodo ad illas mansiones membra pervenissent, si caput non praecessisset? Paravit nobis locum], dum pro nobis mortuus est et resurrexit, imo et ascendit in coelos: haec omnia pro nobis fecit, ut nobis pararet locum in regno Patris sui. (VERS. 3.) Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum veniam ad vos. |
| 15 | Si abiero per carnis absentiam, veniam per divinitatis praesentiam, in qua vobiscum ero usque in finem [Ms., in consummationem saeculi]. |
| 16 | Vel etiam: Si abiero ascendendo ad coelos, veniam iterum iudicare vivos et mortuos, quod angeli attestati sunt dicentes: Hic Iesus qui assumptus est a vobis, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum (Act. I, 11). |
| 17 | Sequitur: Et accipiam vos ad meipsum: ut, ubi sum ego, et vos sitis. |
| 18 | Hoc est, quod in sequentibus dixit: Volo Pater, ut, ubi ego sum, et isti sint mecum. (VERS. 4.) Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. |
| 19 | Quo vado, id est, ad Patrem, scitis; et viam, qua venitur ad Patrem, scitis. |
| 20 | (VERS. 5.) Dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis, et quomodo possumus viam scire? Videbatur ei nescire, quod Christus convicit eum scire, dum ait: VERS. 6. - Ego sum via, et veritas, et vita. |
| 21 | Quasi dixisset: Si me scitis, et viam scitis; et ego sum, ad quem itur, id est, veritas; et ego sum vita, in qua statis [Al., statur]. |
| 22 | Si me scitis et viam scitis, et quo ibo scitis, et ubi mansuri [Al., manseritis] eritis, scitis. |
| 23 | Qui ad Patrem vadunt, per me vadunt; et qui ad Patrem veniunt, ad me veniunt, quia ego et Pater unum sumus; et in me manent, quia haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Iesum Christum (Ioan. XVII, 3). |
| 24 | Unde secutus est dicens: Nemo venit ad Patrem nisi per me. |
| 25 | Exponens quid sit, quod ait: Ego sum via, statim subiungens: (VERS. 7) Si cognovissetis me, utique et Patrem meum cognovissetis: quia ego sum veritas, in vero Patre. |
| 26 | Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum. |
| 27 | Si me spiritaliter cognoscitis, et vidistis, [illum cognoscitis et videtis] quia ego et Pater unum sumus, unum natura, non unum persona. |
| 28 | (VERS. 8.) Dicit ei Philippus, hoc non intelligens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. |
| 29 | Quasi aliquid melius esset Pater quam Filius, in cuius est visione sufficiens beatitudo. |
| 30 | Quam vocem discipuli redarguit magister dicens: VERS. 9. - Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me. [Non cognovistis me] esse in Patre, et Patrem in me. |
| 31 | Philippe, qui videt me, videt et Patrem. |
| 32 | Qui me intelligit, utique et Patrem meum intelligit. |
| 33 | « Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat. |
| 34 | Tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Pilippus Patrem nosse cupiebat: et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. |
| 35 | Ad hunc sensum corrigendum dictum est: Qui videt me, videt et Patrem. |
| 36 | Quomodo tu dicis, ostende nobis Patrem? Video quomodo a te dictum: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. |
| 37 | VERS. 10. - Non credis, quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur: Verba, quae ego loquor vobis, a meipso non loquor. |
| 38 | Pater autem in me manens ipse facit opera. |
| 39 | » « Quid est, a meipso non loquor, nisi a meipso non sum, qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. |
| 40 | Pater enim Deus non est de aliquo: Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo; ideo ille Deus, sed non de Deo, et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. |
| 41 | » Denique adiungit, et ait: (VERS. 11, 12.) Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. |
| 42 | « Antea solum Philippum arguebat, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus, ostenditur. |
| 43 | Propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. |
| 44 | Neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione possemus. |
| 45 | » Sed quid est, quod sequitur? Amen, amen dico vobis: qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et maiora horum faciet, quia ego ad Patrem vado. |
| 46 | « Non se extollat servus super Dominum, nec discipulus super magistrum: maiora quam ipse facit, dixit eos esse facturos; » sed sine illo, ut in sequentibus dixit, quid potuerunt facere? « Sed quae sunt tandem ista maiora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat? Maius est enim ut sanet umbra, quam fimbria: illud per se, hoc per ipsos, sed utrumque ipse. |
| 47 | » Vel maiora sunt apostolorum opera in omnium gentium salute, quam Christi tantummodo in salute Iudaeorum, et hoc in paucissimis? Tamen utrumque et ille fecit, et salutem aliquorum in Iudaea [per se]; et salutem gentium per apostolos, sed et [per] alios quoque praedicatores. |
| 48 | Unde subiunxit, et ait: Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, [et maiora horum faciet]. |
| 49 | « Non quo maior sit magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus unigenito, vel homo Deo: sed quod per illos [ipse] dignaretur eadem maiora facere. |
| 50 | » Unde maiora facere potuissent, mox ostendit; dicens: Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet, continuo secutus adiunxit: Quia ego ad Patrem vado. (VERS. 13.) Et quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam. |
| 51 | Qui dixit faciet, post ait faciam, tanquam diceret: Non vobis hoc impossibile videatur, non enim poterit esse maior me, qui credit in me. |
| 52 | Ideo maiora non per se faciet, sed per me, quia in me credit: nec est defectio potestatis, sed miseratio pietatis. |
| 53 | Dives ergo, qui ab eo recessit tristis non recipiens verba salutis. |
| 54 | Apostolis igitur praedicantibus, multi divites pauperiem voluntate [Ms., voluntariam] secuti sunt. |
| 55 | « Ita quod ab illo audiens unus non fecit, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus. |
| 56 | Ecce maiora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus: » sed hoc per praedicatores. |
| 57 | Nunquid omnes, qui credunt in eum, praedicatores sunt? Tamen dicit, qui credunt in eum, opera facere maiora. |
| 58 | « In hoc opere fidei facimus opera Christi, quia et ipsum credere in Christum opus est Christi; Christus hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. |
| 59 | Prius ego facio praeveniens gratiam [Ms., melius, gratia]; deinde et ipse faciet [Ms., facit] subsequens gratiam, quia ego facio, ut fiat [Ms., faciat]. |
| 60 | Quae opera, nisi ut ex impio iustus fiat? » Fortassis maius est opera salutis nostrae nos per ipsum facere, quam verba salutis praedicare, quod ipse fecit sine nobis. |
| 61 | Dum haec dixit, sequitur: Quia ego ad Patrem vado, et quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam. |
| 62 | In his verbis magnam spem promisit orantibus. |
| 63 | « Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes: » tamen non omnia petentes, sed quae ad salutem pertinent petentium: ideo dixit: (VERS. 14) Si quid petieritis Patrem in nomine meo, hoc faciam. |
| 64 | Quid est, in nomine meo, nisi in nomine Salvatoris? Si petieritis quae ad salutem pertinent vobis, in nomine meo petieritis [Ms., petitis]. |
| 65 | « Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare potius debemus Deum, ut nos delectent bona, quam ut concedantur mala, ut delectent mala. |
| 66 | Qui ergo credit in eum, quodcunque petierit in nomine [eius], quod prodest illis qui credunt in eum, hoc facit: quoniam hoc sicut Salvator facit. |
| 67 | Si autem, qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra salutem suam petit, non in nomine Salvatoris petit: quia Salvator ei non erit, si quod eius salutem impedit fecerit. |
| 68 | Novit enim Salvator melius quid nobis prodest quam nosmetipsi. |
| 69 | Ideo petendum est ut fiat voluntas eius in nobis. |
| 70 | » Continuo subiecit: Ut glorificetur Pater in Filio. |
| 71 | « Nullo modo igitur sine Patre Filius facit, nec Filius sine Patre. |
| 72 | Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio, quoniam unum sunt Pater et Filius. |
| 73 | » Sequitur: |