Alcuinus, Epistolae, EPISTOLA CVIII. AD ARNONEM. (Anno 800.) Hortatur illum ut Leonem papam contra adversarios defendat. Hunnos ab subiectione defecisse, et paganas naves littora Aquitaniae infestare queritur. Novam se congregationem monachorum fecisse narrat. Alimo, Remedio et Paulino episcopis salutem dicit. De Elipanto et Felice quaedam nuntiat.
| 1 | Domino beatissimo et merito perpetuae charitatis alis amplectendo [Aquilae] episcopo humilis levita [Alcuinus] salutem. |
| 2 | Dulcissima litterarum vestrarum lectione et suavissima prosperitatis vestrae legatione laetificatus, quasi inter febrium ardores refrigerium quoddam mihi advenisset, et canicularibus decoctus flammis rore salutationis vestrae refocillatus, totus in spe roboratus assurgebam audiens quod semper optavi, legens in litteris quod semper desideravi, apostolicae auctoritatis salutem et constantiam religionis sanctae in eo, quem confessorem Christi nominare et venerari omnibus Christi Ecclesiis aequum arbitror; cuius praesentiam super omnes alios huius vitae viros desiderarem, si mei corpusculi valetudo me sineret perficere. |
| 3 | [Quod maxima animi cupiditate diu desiderabam, in tantum ut tuae vere fateor fidei; si talis meus potuisset apud huius auctoritatem profectus fieri Ecclesiis Christi qualis mea optabat devotio, prae omnibus saeculi deliciis et honoribus eius praesentiae astare proponerem; si flammas animi sui mitigare mihi indultum esset, et litteris sub eius sancti nominis auctoritate per diversas mundi regiones, populos, parochias, civitates et provincias hortari; et catholicae fidei rationes pluribus exponere personis; et religiosam admonitionem, iuxta consuetudinem sanctorum Patrum, chartulis indicere currentibus. |
| 4 | Sed, ut video, meis hoc impedientibus peccatis fieri necdum poterit propter fragilitatem corpusculi, multis molestiarum sarcinulis subgravati. |
| 5 | Insuper nec ille aliquid mihi exinde mandavit, in cuius potestate iuxta saeculi dignitatem hoc maxime fieri debuit: per alios vero mihi firmiter hoc mandavit, ut fieri voluisset; per se autem nihil inde dixit Intelligo quoque multos esse aemulatores eiusdem praedicti domni apostolici, deponere eum quaerentes subdola suggestione, crimina adulterii vel periurii illi imponere quaerentes, et tunc [Fort., ut] sacramento gravissimi iurisiurandi ab his se purgaret criminibus ordinantes: sic consilio secreto suadentes ut deponeret sine iuramento pontificatum, et quietam in quolibet monasterio ageret vitam, quod omnino fieri non debet, nec ille ipse consentire, se quolibet sacramento constringere, aut sedem suam amittere. |
| 6 | Responderem pro eo, si ex latere eius stetissem: Qui sine peccato est vestrum, primus in illum lapidem mittat (Ioan. VIII, 7). |
| 7 | Memini me legisse quondam, si rite recordor, in Canonibus beati Silvestri, non minus 72 testibus pontificem accusandum esse, et iudicio praesentari: et ut illorum talis vita esset, ut potuissent contra talem auctoritatem stare. |
| 8 | Insuper et in aliis legebam canonibus, apostolicam sedem iudiciariam esse, non iudicandam. |
| 9 | Haec omnia et multo plura his cogitavi per epistolas meas demandare illi propter eius catholicam charitatem. |
| 10 | Quis potest immunis esse in Ecclesia Christi pastor, si ille a malefactoribus deiicitur, qui caput est Ecclesiarum Christi? |
| 11 | Suo Domino stabit, aut cadet. |
| 12 | Stabit vero, potens est enim Dominus statuere illum (Rom. XIV, 4). |
| 13 | Tu vero, fili charissime, fili votorum meorum, [fili Ecclesiae Christi in ovili inter oves sanctas illius enutritus, ad quem omnium pastorum pastor tertio dixit (Ioan. XXI, 15, 16, 17): Pasce oves meas], labora pro capitis tui salute, pro summi pastoris incolumitate, pro sanctae sedis auctoritate, pro catholicae fidei integritate, ne lupinis morsibus pastorum pastor pateat. |
| 14 | Ego vero optimae vestrae pietatis devotionem lacrymis prosequor, orationibus assequor, litterarum suffragiis consequor. |
| 15 | Cautus esto cui commendes consilia tua, providus in responsis, verax in iudiciis, sollicitus discernere, quid cui conveniat, et noli oblivisci patrem senio, filium meritis, fratrem charitate. Veniat! veniat [Mab. veniet] enim dies, dum ei placuerit qui omnes disposuit dies, quando liceat optatos amplexus patri et filio coniungere, et mutuis seipsos exhortari collationibus [Idem consolationibus]. |
| 16 | [Tertia causa tu fuisti itineris mei. Prima fuit Ecclesiarum Christi; secunda domni regis, quia in lacrymis lacrymans dimisi eum, cupiens perpetuam laetitiae illius memoriam animae meae inscribere; tertia dulcissimam charitatis tuae videre faciem; sed prohibitus sum usque adhuc ut fieret, quod valde optavi ut fieret. |
| 17 | Erit itaque per vestras sanctas orationes, dum ei placuerit, sine quo nihil boni fieri poterit. |
| 18 | Epistola vero prior quae ad nos sub vestro nomine pervenit, querimonias quasdam habens de moribus apostolici, et de periculo tuo apud eum propter Romanos, clericus vester, ut aestimo, attulit eam mihi, nomine Baldricus, afferens mihi cappam Romano more consutam, vestitum lineum, laneumque. |
| 19 | Sed quia ego nolui ut in alterius manus pervenisset epistola, Candidus tantum illam perlegebat mecum, et sic tradita est igni; ne aliquid scandali oriri potuisset propter negligentiam chartulas meas servantes [Forte, servantis]. |
| 20 | Hunnorum vero, sicut dixisti, perditio, nostra est negligentia, laborantium in maledicta generatione Saxonum, Deoque despecta usque huc, et eos negligentes quos maiore mercede apud Deum et gloria apud homines habere potuimus, ut videbatur. Non audeo mei solius causam [causa] tantum tibi ingerere laborem per preces et lacrymas, quas habeo saepius propter vestram absentiam. |
| 21 | Tamen non est secundum opportunitatem inane iter, ad patrocinia sancti Martini venire, vestramque vitam eius sanctis commendare orationibus. |
| 22 | Paganae vero naves, ut audistis, multa mala fecerunt per insulas Oceani partibus Aquitaniae; pars tamen ex illis periit, et occisi sunt in littore, quasi centum quinque viri ex illis praedatoribus. |
| 23 | Castigatio est magna horum eruptio, antiquis ignota temporibus populo Christiano; quia forte vota non servant famuli Dei, quae vovere solent. |
| 24 | Ideo, dilectissime fili et merito venerande frater, tuos hortare fratres regulariter vivere, et devotionem primam firmiter servare, dicente Scriptura: Vovete et reddite Domino Deo vestro (Psalm. LXXV, 12). |
| 25 | Item: Melius est non vovere, quam vota non reddere (Eccl. V, 4).] Prope enim estis vos terminis paganorum. |
| 26 | Sit salus vestra, protectio, et misericordia Dominus Deus noster, qui ait: Sine me nihil potestis facere (Ioan. XV, 5). |
| 27 | Commotio magna est in mundo, et in mentibus multorum infidelitas, et in nomine monachorum negligentia. |
| 28 | Volunt dici, et non fieri, dicente Scriptura: Vult piger, et non vult (Prov. XIII, 4). |
| 29 | Id est, vult beatus esse et non vult laborare, unde beatus fiat. |
| 30 | [ Noviter congregationem quamdam feci, quasi octavo milliario a monasterio sancti Martini, monachicae vitae et regularis religionis, primo ex fratribus de Gothia, ubi Benedictus abba regularem constituit vitam. |
| 31 | At nunc, volente Deo, aliqui veniunt sancta se devotione mancipantes]. |
| 32 | Non est claudicandum in Dei servitio, sed via regia gradiendum, ut ad optatum aliquando littus divina auxiliante gratia pervenire possit. |
| 33 | [Quidquid vero de tua audio canonica conversatione, satis mihi placere fateor. |
| 34 | Hoc quoque addatur ad mercedem industriae vestrae, ut fratres qui sub manu vestra sunt secundum sanctitatem regularis vitae vivant. |
| 35 | Nec ego aliter audivi, nec eo minus dicere debeo, quae agnosco proficere fraterna charitate]. |
| 36 | Populo quoque, ut saepius deprecatus sum, praedica instanter verbum Dei (II Tim. IV, 2), ne ullius anima in tuo pendeat [Cod. S. E. pendat] iudicio, vel a te quaeratur. |
| 37 | Ostende illis viam salutis, hos secreta collatione, illos publica praedicatione confirmans. |
| 38 | Unicuique secundum suae conditionis vel personae modum hortamenta ingere. |
| 39 | Potestatibus et iudicibus iustitiam et misericordiam, iunioribus obedientiam, humilitatem et fidem in senioribus, omnibus aequitatem, charitatem Dei et proximi, castitatem corporis, benignitatem et pietatem in eleemosynis, quatenus cum multiplici laboris tui fructu ad aeternae beatitudinis sedem pervenire merearis, eo miserante, qui ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est (Matth. V, 16). |
| 40 | Mei quoque ut habeatis memoriam, secundum spem meam et fidem vestram, deprecor, cum sanctis fratribus vestris assidua intercessione, ut prope cursu nostri agonis completo, veniam peccatorum meorum et aliquam portionem beatitudinis inter cives coelestis habitationis accipere merear. |
| 41 | [Plura scriberem secundum animi nostri desiderium, si non iste cursor ex vestro mandato velociter revertere habuisset; tamen ex his paucissimis litteris charitatis nostrae ardorem in vos agnoscere poteritis]. |
| 42 | Divina vos gratia comitetur ubique, domine Pater et dilectissime amice. |
| 43 | [Obsecro humilitatem vestram ut meo officio Patrem charissimum Aelim episcopum salutes, cum caeteris fratribus, et consacerdotibus sanctitatis tuae. |
| 44 | Similiter et Remedium decurio [de curia] nobis charissimum fidelemque amicum saluta]. |
| 45 | Et si tibi causa eveniat [Paulinum patriarcham] videndi, saluta eum mille millies. |
| 46 | Libellum vero catholicae fidei quem domno regi direxit, perlegebam, et satis mihi placuit in eloquentia sua et in floribus dictionum, et in fidei ratione, et in testimoniorum auctoritate, ita ut nihil his addi de quaestionibus nuper habitis inter nos et partes Felicianas opus esse arbitrabar. |
| 47 | Et felix est Ecclesia populusque Christianus, quandiu [cum domno rege vel] unum talem habebit defensorem fidei catholicae. |
| 48 | [Sed adhuc remanet aliquid faciendum. Nam quidam Elipandus Toletanae civitatis, nomine non dignitate episcopus, in damnata synodali auctoritate et apostolica censura haeresi permanet. |
| 49 | Sciat tamen dilectio vestra, quod filius noster Laidradus episcopus frater vester, magnum profectum in illis partibus, Deo donante, egit quotidieque agit. |
| 50 | Ut mihi vere dixerunt ex illis partibus viri religiosi et veraces, usque viginti millia conversi sunt inter episcopos, sacerdotes, monachos, populum, viros et feminas, plangentes pristinum errorem gaudentesque, quotidie Deo agentes gratias in agnitione veritatis et in catholica fidei firmitate. |
| 51 | De ipso Felice iam prius per litteras nostras, vel magis aliorum relatione, audisti quid gestum fuit, et modo fuit ad Sanctum Martinum apud praefatum filium nostrum; et multum amat me, totumque odium quod habuit in me versum est in charitatis dulcedinem.] Quod rogasti litterarum nostrarum serie saepius tuam appellare sanctitatem, testis est Deus cordis mei quantum hoc desidero, ut saepius fiat secundum opportunitatem temporis et portitoris, optans ut me habeas praesentem in litteris meis ut nihil nobis desit in charitatis communione praeter oculorum praesentiam. |
| 52 | Sed his multo maior est et melior perpetua sanctae charitatis praesentia in Christo Iesu Domino nostro. |