| 1 | FR. Nunc ordo partium flagitat ut de coniunctione dicas. |
| 2 | - SAXO. Coniunctio est pars orationis indeclinabilis, coniunctiva et significativa [Ms., consignificativa], aliarum partium vim et ordinationem demonstrans. |
| 3 | FR. Quomodo vim et ordinationem demonstrans? |
| 4 | - SAXO. Vim, quando aliquas res simul significat, ut, et pius et fortis fuit Aeneas. |
| 5 | Ordinationem, quando consequentiam aliquarum demonstrat rerum; ut, si ambulat, movetur; sequitur enim ambulationem motus. |
| 6 | FR. Quot accidunt coniunctioni? |
| 7 | - SAXO. Tria: figura, et species, et ordo. |
| 8 | Figura simplex, ut: at, et, sed. |
| 9 | Composita, ut: atque, etenim, sedenim. |
| 10 | Haec enim ex accentu composita esse noscuntur. |
| 11 | FR. Da specierum quoque rationem. |
| 12 | - SAXO. Species, quas Donatus potestatem nominat, secundum eum quinque sunt: copulativa, expletiva, causalis, disiunctiva, rationalis. |
| 13 | Secundum Priscianum plures. |
| 14 | Sed hae quinque species principales sunt, aliasque in se continentes species. |
| 15 | FR. Pande singularum exempla specierum. |
| 16 | - SAXO. Copulativae sunt, quae copulant tam verba, quam sensus, ut: et, que, at, atque, ac, ast. |
| 17 | Disiunctivae sunt, quae quamvis dictiones iungant, sensus [Al. sensu] tamen disiungunt, et unum e duobus esse significant, ut: vel, ve, ne, nec, neque, [aut]. |
| 18 | Expletivae sunt quae vel bonum vel malum explent sensum, ut: quidem, equidem, saltem [Al., saltim], videlicet, quanquam, quamvis, quoque, autem, porro, scilicet, tamen. |
| 19 | Causales sunt, quae causam antecedentem significant, ut: doctus sum, nam legi; si sol est, iam lucet. |
| 20 | Causa enim luminis sol est. |
| 21 | Et sunt haec: Si, etsi, etiamsi, siquidem, quando, quandoquidem, quinetiam, quatenus, sin, seu, sive [neve], namque, ni, nisi [nisi si], enim, etenim, ne, sedenim, interea, quomobrem, praesertim, item, itemque, ceterum, alioquin, praeterea. |
| 22 | Rationales sunt, quae rationem rei reddunt, ut: ita, itaque, quoniam, enim, etenim, enimvero, quia, quare, quapropter, quoniam, quidem, quippe, ergo, ideo [igitur], scilicet, propterea [videlicet]. |
| 23 | FR. Ordo coniunctionum in quo est? |
| 24 | - SAXO. Quia aliae sunt, quae semper praeponuntur, ut: at, ast, aut, ac, vel, nec, neque, si, quia, quatenus, sin, seu, sive, ni [nam]. |
| 25 | Aliae supponuntur, ut: quidem, quoque, autem. |
| 26 | Aliae pene omnes indifferenter et praeponi et supponi possunt, ut: ergo, igitur. |
| 27 | Inveniuntur quoque saepe coniunctiones in aliarum coniunctionum potestatem transire, ut: vel distinctiva coniunctio pro copulativa ponitur, ut Terentius. . . . Vel rex, pro, etiam rex. |
| 28 | Inveniuntur quoque aliae partes pro coniunctione poni; nomina, ut: qua causa? |
| 29 | qua gratia? |
| 30 | quam ob rem? |
| 31 | Verbum, ut; quamvis, et licet pro quanquam Virgilius (Aen. XI, 348): Dicam equidem, licet arma mihi, mortemque minetur. |
| 32 | Sunt quoque coniunctiones dubitativae, ut: ne, nec, anne. Virgilius (Aen. III, 39; XI, 126): Eloquar an sileam . . . . ? |
| 33 | Iustitiaene prius mirer, belline labores? |
| 34 | Sunt [Ms., fiunt] eaedem interrogativae, ut (Aen. X, 668): Tantone me crimine dignum Duxisti? |
| 35 | Fiunt et electivae, quando ex diversis rebus aliquid eligitur, ut: Dives esse volo, quam pauper. |
| 36 | Fiunt et adiunctivae, cum verbis subiunctivis adiunguntur, ut: si, cum, ut, dum, quatenus. |
| 37 | Ut: Si venias, facio: Cum faciam vitula pro frugibus, ipsa venito: Ut prosit tibi, facio: Multa quoque et bello passus, dum conderet urbem; Quatenus id libenter facio. |
| 38 | Possunt et hae ipsae causales esse. |
| 39 | FR. Sed unde sciam ad quam speciem pertineant? |
| 40 | - SAXO. Adiunctivae cum dubitatione proferuntur: causales cum affirmatione, ut: Eris doctus, si legas. |
| 41 | Sunt, quae diminutionem significant, ut (Aen. IV, 327): Saltem, si qua mihi ( soboles ) de te suscepta fuisset. |
| 42 | Fiunt et continuatae [Ms., continuativae]; ut: si ambulat, movetur; continuat enim ambulationem motus. |
| 43 | Hae et aliae species in Prisciano reperiuntur, quae tamen incidere possunt in praedictas quinque. |
| 44 | Sed nunc haec habeto de coniunctionibus. |