| 1 | FR. Tandem, Saxo, diu obserata ora reclude, et hucusque clausas adverbiorum regulas enuclea mihi. |
| 2 | - SAXO. Faciam, France. |
| 3 | Adverbium est pars orationis semper verbo cohaerens: et hoc agit verbis additum, quod adiectiva nomina appellativis adiuncta: ut, prudens homo prudenter agit, felix vir feliciter vivit. |
| 4 | FR. Adverbio quot accidunt? |
| 5 | - SAXO. Tria: species, significatio, figura. |
| 6 | FR. Speciem pande. |
| 7 | - SAXO. Quia sunt primitiva, aut derivativa. |
| 8 | Primitiva quidem sunt, quae a se [ipsis] nascuntur, ut, non, ita, ceu. |
| 9 | Derivativa, quae ab aliis adverbiis nascuntur, ut, a clam, clanculum: et a prope, propius. |
| 10 | Et ab aliis partibus orationis, ut a nomine Latinus, Latine: Tullius, Tulliane. |
| 11 | A verbo: a parco, parcius. |
| 12 | A nomine et verbo: a pede et tento, pedetentim. |
| 13 | A pronomine, ut a me, mecum [Ms., meatim]. |
| 14 | Ab ille et hic, illic. |
| 15 | A praepositione, ut ab ex, extra. |
| 16 | Fr. |
| 17 | Nunquid adverbium per se positum plenum potest habere sensum? |
| 18 | - SAXO. Non potest, nisi verbo vel participio iungatur [Edit., legatur], ut, bene lego, bene legens. |
| 19 | FR. Possuntne aliae partes pro adverbiis poni? |
| 20 | - SAXO. Possunt. |
| 21 | Nam nomina per diversos casus pro adverbiis ponuntur. |
| 22 | FR. Da exemplum. |
| 23 | - SAXO. Genitivus pro adverbio ponitur, ut Romae, ut Cicero: Romae ne sit. |
| 24 | Dativus: vesperi, sorti. |
| 25 | Virgilius (Georg. IV, 165): Sunt quibus ad portam ( Al., portas] cecidit custodia sorti. Accusativus: Romam pergo [vel] Athenas. |
| 26 | Terentius: Quid tu, indocte, Athenas? |
| 27 | Ablativus. [Unde] Virgilius (Ecl., VII, 1): Forte sub arguta consederat ilice Daphnis. |
| 28 | FR. Quomodo discerni potest utrum nomina sint sic composita, an adverbia? |
| 29 | - SAXO. Cum nomina loco adverbiorum accipiuntur, manent indeclinabilia, licet diversis iungantur casibus, ut, sublime volans, sublime volantis, sublime volanti, etc. |
| 30 | Si vero nomina sunt, declinantur, ut, hoc sublime volans, huius sublimis volantis, huic sublimi volanti, etc. |
| 31 | FR. Num aliae partes pro adverbiis ponuntur? |
| 32 | - SAXO. Ponuntur. |
| 33 | Nam vel coniunctio, et, per, et ex praepositiones, pro valde accipiuntur, ut Cicero: Vel magnum bellum, pro valde magnum. |
| 34 | Excelsus, pro valde celsus. |