Alcuinus, De grammaria, DE NUMERO.
| 1 | FR. Numerus quid est? |
| 2 | - SAXO. Dictionis forma, discretio quantitatis [Al., distinctionis forma, quantitas discretionis]. |
| 3 | FR. Numeri nominum quot sunt? |
| 4 | - SAXO. Duo. |
| 5 | Singularis, ut homo. |
| 6 | Pluralis, ut homines. |
| 7 | Sed singularis numerus finitus est; pluralis infinitus est. |
| 8 | Cum dico homo, certum est, unum me significasse. |
| 9 | Cum homines dico, incertum est de quot, nisi addam, decem, centum, mille, vel quotlibet: nam a duobus ad innumerabiles extenditur significatio. |
| 10 | FR. Quae dictiones habent numeros? |
| 11 | - SAXO. Quae personas habent: id est, nomina, pronomina, verba, participia. |
| 12 | Ut, vir, viri. |
| 13 | Ego lego, nos legimus. |
| 14 | Hic legens, hi legentes. Ideo [autem] infinita verba et impersonalia carent numero, quia non habent personas. |
| 15 | FR. Nunquid adverbia non habent numeros? |
| 16 | - SAXO. Habent: sed inter accidentia adverbii numerus non ponitur: et indeclinabiles sunt numeri adverbiorum: et ad singularem et [ad] pluralem dictionem aeque ponitur, ut: ter feci, ter fecimus. |
| 17 | FR. Quid tum interest inter numerorum nomina indeclinabilia et inter adverbia? |
| 18 | - SAXO. Quod adverbia et singularibus et pluralibus similiter iunguntur. |
| 19 | Ut: millies dixi, et millies diximus. |
| 20 | Nomina vero non nisi pluralibus, ut, mille homines diximus. |
| 21 | FR. Suntne aliqua nomina quae una litteratura utrosque habent numeros? |
| 22 | - SAXO. Sunt. |
| 23 | Nam in prima declinatione [genitivus et dativus singulares [ Ed., generis dativi singularis] una voce cum nominativo et vocativo plurali proferuntur: ut huius et huic poetae, [ut hi et o poetae]. |
| 24 | Et in omnibus hoc idem invenies declinationibus saepissime. |
| 25 | In secunda: ut huius docti et hi docti. |
| 26 | Tertia, haec caedes, et hae caedes. |
| 27 | Quarta, hic fluctus et huius fluctus: hi et hos et o fluctus: us producta in omnibus his casibus. |
| 28 | Quinta, ut, haec res, et o res: hae et has et o res. |
| 29 | In pronominibus quoque et participiis invenies voce communia, ut illi, isti, ipsi, dativi singularis et nominativi pluralis. |
| 30 | In participiis mobilia omnia in eadem voce habent feminina in singulari nominativo et neutralia in plurali, ut haec victura femina, et haec victura animalia. |
| 31 | In verbis vero nulla vox est quae eadem possit esse in singulari numero et plurali. |
| 32 | FR. Unde aliqua nomina, sicut in Donato legi semper singularia sunt, et alia semper pluralia? |
| 33 | - SAXO. Natura, vel usu. |
| 34 | Natura, ut propria, quae naturaliter individua sunt, ut Hector, Achilles; sol, luna, Italia, Sicilia. |
| 35 | Usu, ut sanguis, pulvis, lux, vita. |
| 36 | Item quae ad pondus vel mensuram pertinent, singularia sunt, ut aurum, triticum, etc. |
| 37 | Similiter natura vel usu quaedam sunt semper pluralia: natura, ut Gemini, pisces, in coelo. |
| 38 | Usu, ut arma, moenia, nundinae, Kalendae. |
| 39 | Nam per omnia genera invenies quaedam semper singularia, quaedam semper pluralia, quae studio brevitatis nobis praetermittenda esse reor. |